Home
Open Menu
Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 35, nummer 1 (mei 2019), pag 22-23

Het smalspoorbedrijf van Gemeentewerken van Bussum

Chris Leenders

Klik hier voor de PDF versie van dit artikel
De afbeeldingen zijn aanklikbaar voor vergroting

 

Gemeentewerken (ook wel Openbare Werken genoemd) voerde vroeger allerlei projecten uit die men tegenwoordig aan een aannemer zou overlaten.

Zand uit de Groene Long

In de jaren dertig legde Gemeentewerken Bussum zelf wegen aan en asfalteerde ook bestaande wegen. Daarvoor en voor de bouw van de nieuwe wijken was veel zand nodig. Dat vond men uiteindelijk binnen de gemeentegrens, in de Bussumer Eng (of Engh), het akkergebied ten zuiden van de (toen nog niet bestaande) Ceintuurbaan. Toen al het benodigde zand uit de zanderij was gehaald, bleef er een diepe krater over. Die werd een paar jaar later volgestort met Bussums huisvuil en afgedekt. Dat noemen we tegenwoordig de Groene Long, de langgerekte parkachtige groenstrook tussen de wijken de Westereng en de Oostereng in Bussum-Zuid.

      
 
Het eerste, door Gemeentewerken zelf vervaardigde locomotiefje

 

Een kiepkar met een automotor

Het zand werd uit de Eng gehaald met behulp van locomotiefjes en kiepkarren, die op een smalspoor reden van 700 mm breed. De totale lengte van het smalspoor was zo’n 2386 m. Om dit werk te verrichten beschikte Gemeentewerken over eigen materieel, namelijk 2 vrachtauto’s, 1 tractor met een vierwielige aanhangwagen, 1 motorwals en 2 diesellocomotieven van het Duitse merk Orenstein & Koppel, ook wel O&K genoemd. 

       
De diesellocomotief van Orenstein & Koppel
 

De eerste locomotief had Gemeentewerken in 1928 zelf gebouwd. Hij bestond uit het frame van een kiepkar, waarop een automotor was gelast. Deze locomotief werd gebruikt bij de aanleg van de Frederik van Eedenweg. Het spoor liep van het huidige hertenkamp via de later aangelegde Lorentzweg naar de weide bij de Frederik van Eedenweg (1933).

 

Met de hand laden en lossen

Gemeentewerken had zijn eigen personeel, maar kon bij grote drukte ook terugvallen op een legertje van zo’n 200 werklozen, in het kader van de werkverschaffing. Een kiepkar werd door twee arbeiders met de hand beladen en op het eindpunt ook weer door twee arbeiders met de hand gelost. De gemiddelde lengte van een zandtransport was 12 kiepkarren.

Afgraving op de Eng, met links de molen De Wandelaar, op de Westereng
 

In 1939 was het werk gedaan en op korte termijn werd geen nieuw werk meer verwacht, zodat een groot gedeelte van het materiaal in de verkoop ging. In 1940 werden 2000 strekkende meter smalspoor rails, 4 wisselstukken en 30 kiepkarren verkocht voor een bedrag van ƒ 3310,-. Er was toen nog 1 diesellocomotief over, die voor een bedrag van ƒ 900,- terug ging naar de fabrikant.

Bronnen

  • De Bussumsche Courant
  • De Gooi en Eemlander
  • Archief auteur

 

 

 

 

Actueel

Decembernummer bol van tv-geschiedenis

In het jaar dat de Nederlandse televisie zijn 70-jarig bestaan viert is het Bussums Historisch Tijdschrift helemaal aan dit jubileum gewijd. In het decembernummer dat er aan komt wordt die televisiegeschiedenis in Bussum vanuit diverse en soms heel verrassende invalshoeken benaderd. Er wordt ook aandacht besteed aan de vernieuwde QR-wandelroute door het oude tv-dorp.  Dit is nu echt een glossy die je op de salontafel of in de wachtkamer kunt neerleggen. Iedereen vindt daarin wel iets wat hij nog niet wist. Het is misschien ook een aardig eindejaarscadeautje.

Lees meer...

Foto van de maand

November 2021

De HKB  heeft deze foto binnen gekregen met de vermelding dat het om de Isaac da Costalaan gaat. De foto is in 1930 genomen. Wij zijn er, ondanks speuren, nog niet in geslaagd uit te vinden welke panden van de straat het betreft. Kunt u ons helpen.? Mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vorderingen rond ingang documentatiecentrum

IngangHKB KopieHet documentatiecentrum van de Historische Kring Bussum is hopelijk nog deze week weer normaal toegankelijk. Volgens de uitvoerder maken de renovatie-activiteiten rond NS-station Naarden Bussum dat weer mogelijk. De komende dagen worden bouwhekken weggehaald. Het is verder de bedoeling dat begin volgend jaar de toegang tot de HKB compleet wordt vernieuwd. De hellingbaan en het bordes worden breder gemaakt. De afgelopen weken was de toegang naar het DC vrijwel helemaal belemmerd.(foto Jaap van Hassel)

Veel interesse voor lezingen over Van Eeden en Walden

Lezingen van HKB-vrijwilliger Klaas Oosterom over 'Frederik van Eeden en de kolonie Walden' hebben veel belangstelling getrokken. Helaas heeft hij maar een van drie lezingen voor de Volksuniversiteit Het Gooi kunnen houden. Die was op twee november. Latere eveneens volgeboekte bijeenkomsten moesten wegens coronamaatregelen worden afgelast. Die zullen op een later moment in de Bussumse bibliotheek worden gehouden. De verwachting is dat dit wel volgend jaar zal worden. Op het programma staat dan ook een gegidste fietstocht langs locaties die te maken hebben met Van Eeden en de kolonie Walden. Die tocht is nog steeds voorzien voor zaterdagmorgen 19 maart.

We hebben 162 gasten en geen leden online