Home
Open Menu
Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 35, nummer 1 (mei 2019), pag 4-8

Het Brediuskwartier in 7 kaarten

Kees Henselmans
Kleurbewerking kaarten: Anneke van de Koppel en Gijs Vorstman

Klik hier voor de PDF versie van dit artikel
De afbeeldingen zijn aanklikbaar voor vergroting

 

     

Afbeelding 1

Detail uit de ‘Kaart van Gooiland na de heideverdeeling’, 1843.
Waarschijnlijk zijn om strategische redenen de vestingwallen rond Naarden niet ingetekend.
In de 17de eeuw is begonnen met het afgraven van een metersdikke zandlaag rondom
Vesting Naarden, teneinde een beter schootsveld te creëren.
Om het zand af te voeren zijn vele sloten rond de vesting gegraven, de zogenoemde zanderijsloten.
Op deze kaart is duidelijk te zien tot hoever in 1843 deze afzanding is gevorderd.
Zo is het gebiedje bij (1) het huidige Prins Hendrikkwartier.
Waar geen sloten zijn is het ook nog niet afgegraven.
Middenonder het dorp Bussum met o.a. Brinklaan en Huizerweg.
De gele lijn heet hier Hooge Bussummerweg.
De rechterhelft loopt door een bos en bestaat niet meer, de linkerhelft heet nu Oud Bussummerweg.
Ten zuiden van deze weg en in het bos zijn (nog) geen sloten.
De sloot aan de noordkant van het bos (2) bestaat nog steeds als Nagtglassloot. Hij ligt evenwijdig
aan de Brediusweg, op de voormalige grens met Naarden.

Alle volgende kaartjes worden aan de bovenkant begrensd door genoemde Nagtglassloot en rechts door het tracé van de Amersfoortsestraatweg.
De geelgekleurde weg is steeds de Oud Bussummerweg.

     

Afbeelding 2

De situatie 1885-1893.
Ter oriëntatie: het paadje in de rechterbovenhoek is de Kattensteeg, de latere Toebacklaan.
De zandafgraving heeft nu ook het gebied ten zuiden van de Oud Bussummerweg bereikt,
tot aan Hogeweg/Driestweg. De Oud Bussummerweg is nu vrij abrupt omgeleid rond een
afgezand perceel, dat nog steeds bestaat: de speelweide aan de Burgemeester s’ Jacoblaan.

Afbeelding 3

Een gemeentelijk plan uit 1905 voor de aanleg van de Brediusweg en het Vondelkwartier.
Bijzonder is dat door de Constantijn Huijgenslaan richting Brediusdam een grachtje is geprojecteerd.
Paarsgekleurd is zoals het ook is uitgevoerd.
De afzanding is inmiddels doorgezet tot aan de Huizerweg.
De rode blokjes (3) en (4) zijn huizen die architect De Bazel in resp. 1903 en 1905 heeft gebouwd
aan zandpaden in het bos. Die huizen liggen nu aan resp. de Verhulstlaan en de Busken Huetlaan.

     
     

Afbeelding 4

De situatie 1915-1920.
De Oud Bussummerweg heeft nog steeds zijn oude route.Pad (5) komt, tussen de twee
begraafplaatsen door, uit op de Amersfoortsestraatweg en heet nu Nicolaas Beetspad.
Op de spoorlijn langs de Amersfoortsestraatweg rijdt de Gooische Stoomtram.
De rode lijn geeft aan waar de zandafgraving definitief is gestopt. Langs die lijn is
het hoogteverschil duidelijk waarneembaar.

Afeelding. 5

De situatie in 1922.   
Aan de eerste straten van het Brediuskwartier wordt al gebouwd: de Ruysdael-, Israëls-, Bilderdijk-
en Bellamylaan. De laatste heeft via de Rhijnvis Feithlaan een verbinding gekregen met de Jan Toebacklaan.
Enkele sloten zijn gedempt en het terrein is deels opgehoogd met zand uit Oud Bussem.
Maar verder staat er, getuige dit plan van gemeentearchitect Hartstra, nog niet veel vast. Immers, het
stedenbouwkundig ontwerp van D.F. Tersteeg uit 1919 is nog steeds niet definitief vastgesteld.

    
     

Afbeelding 6

Eindelijk, op 6 mei 1924 zet burgemeester De Bordes zijn handtekening onder een plan dat heel
veel lijkt op hoe het geworden is. De nog bestaande zanderijsloten zijn opgenomen in het plan
en zelfs verlengd in de richting van de Amersfoortsestraatweg. In de praktijk stopt de sloot op een
elegante wijze bij de Obrechtlaan, alleen niet in de vorm van een vijvertje zoals op de tekening.
Verder hebben de Da Costalaan en Alberdingk Thijmlaan hier nog niet hun definitieve tracé,
net zo min als de aangrenzende speelweide langs de Burgemeester s’ Jacoblaan.

Afbeelding 7

In 1929 kan door de kaartenmaker de uiteindelijke plattegrond van het Brediuskwartier worden
ingetekend, hoewel sommige details toch weer anders zijn uitgevoerd.
Eén piepklein wandelpaadje (6) verdient nog speciale aandacht. Tientallen jaren fungeerde dat
paadje als zichtlijn vanaf de Brediusweg, via Potgieterlaan óver speelweide en het Mouwtje heen,
helemaal tot aan de Huizerweg. Totdat in de jaren zestig een Bussumse wethouder, precies op die
zichtlijn en pal voor dat paadje, aan de Da Costalaan zijn bungalow wilde bouwen. Hij kreeg zijn zin.

    

 

 

 

 

 

Actueel

Decembernummer bol van tv-geschiedenis

In het jaar dat de Nederlandse televisie zijn 70-jarig bestaan viert is het Bussums Historisch Tijdschrift helemaal aan dit jubileum gewijd. In het decembernummer dat er aan komt wordt die televisiegeschiedenis in Bussum vanuit diverse en soms heel verrassende invalshoeken benaderd. Er wordt ook aandacht besteed aan de vernieuwde QR-wandelroute door het oude tv-dorp.  Dit is nu echt een glossy die je op de salontafel of in de wachtkamer kunt neerleggen. Iedereen vindt daarin wel iets wat hij nog niet wist. Het is misschien ook een aardig eindejaarscadeautje.

Lees meer...

Foto van de maand

November 2021

De HKB  heeft deze foto binnen gekregen met de vermelding dat het om de Isaac da Costalaan gaat. De foto is in 1930 genomen. Wij zijn er, ondanks speuren, nog niet in geslaagd uit te vinden welke panden van de straat het betreft. Kunt u ons helpen.? Mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vorderingen rond ingang documentatiecentrum

IngangHKB KopieHet documentatiecentrum van de Historische Kring Bussum is hopelijk nog deze week weer normaal toegankelijk. Volgens de uitvoerder maken de renovatie-activiteiten rond NS-station Naarden Bussum dat weer mogelijk. De komende dagen worden bouwhekken weggehaald. Het is verder de bedoeling dat begin volgend jaar de toegang tot de HKB compleet wordt vernieuwd. De hellingbaan en het bordes worden breder gemaakt. De afgelopen weken was de toegang naar het DC vrijwel helemaal belemmerd.(foto Jaap van Hassel)

Veel interesse voor lezingen over Van Eeden en Walden

Lezingen van HKB-vrijwilliger Klaas Oosterom over 'Frederik van Eeden en de kolonie Walden' hebben veel belangstelling getrokken. Helaas heeft hij maar een van drie lezingen voor de Volksuniversiteit Het Gooi kunnen houden. Die was op twee november. Latere eveneens volgeboekte bijeenkomsten moesten wegens coronamaatregelen worden afgelast. Die zullen op een later moment in de Bussumse bibliotheek worden gehouden. De verwachting is dat dit wel volgend jaar zal worden. Op het programma staat dan ook een gegidste fietstocht langs locaties die te maken hebben met Van Eeden en de kolonie Walden. Die tocht is nog steeds voorzien voor zaterdagmorgen 19 maart.

We hebben 91 gasten en geen leden online