Home
Open Menu

Bussums Historisch Tijdschrift jaargang 31 nummer 2 (augustus 2015) pag. 10-13


Glas-in-lood in Bussum

Nol Verhagen

      
Brinklaan 120 

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel.
De illustraties zijn aanklikbaar voor een vergroting.

Glas-in-lood – als je erop let, zie je het werkelijk overal om je heen in Bussum. In het Spiegel en het Prins Hendrikpark, met hun villa’s en herenhuizen, maar ook in veel winkels en horecapanden in het centrum. De glas-in-lood-mode van de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw is bepaald niet aan Bussum voorbij gegaan. Glas-in-lood was uiteraard niet meer nodig om een groot raam te kunnen maken, zoals in vroeger eeuwen het geval was geweest.

Tindal villa
      

 

Maar de kunstnijverheid die aan het eind van de negentiende eeuw ontstond, maakte graag gebruik van de glas-in-lood techniek voor decoratieve doeleinden. Denk maar aan de bekende Tiffany-lampen (die overigens strikt genomen niet in glas-in-lood zijn gemaakt). De vormentaal van kunststromingen als jugendstil en art deco uit diezelfde tijd leende zich bovendien heel goed voor toepassing in glas-in-lood. En zie, een nieuwe rage was geboren. 

     
 
Brinklaan 120

De Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright (1867-1959) verwerkte de techniek in zijn ontwerpen en beïnvloedde een hele generatie andere architecten, niet in de laatste plaats die van de Amsterdamse School. Zo kwam het glas-in-lood ook in Bussum terecht.

We moeten overigens onderscheid maken tussen enerzijds het glas in lood van de gebrandschilderde ramen die (ook in Bussum) veel kerken sieren en die veelal een bijbels verhaal vertellen of een heilige uitbeelden en anderzijds het glas-in-lood dat in woonhuizen en openbare gebouwen werd en wordt toegepast, meestal vooral bij wijze van decoratie. Erg streng is die scheiding niet, want ook in woonhuizen vind je ‘plaatjes’ in glas-in-lood en in kerken wordt de techniek ook wel ‘alleen maar decoratief’ toegepast.

     
Bel Ami
 

Via de kerken hadden glas-in-lood en gebrandschilderd glas eind negentiende eeuw ook al hun weg gevonden naar ‘gewone’ huizen, zoals dat van architect Pierre Cuypers in de Amsterdamse Vondelparkbuurt. Toch werden de meeste huizen nog versierd met decoratieve figuren in Victoriaanse stijl, die in het glas werden gezandstraald.

De echte hausse van glas-in-lood bereikte Bussum pas rond 1920. Uit die tijd dateert ook de eerste Bussumse glas-in-lood leverancier, de firma Leur. Eind jaren ’20 voegde zich daar de Eerste Bussumse Glashandel bij, van de familie Regnault. De familie had een verfhandel in Nederlands Indië, en vestigde zich in 1928 in Bussum. Het bedrijf is drie generaties lang in handen geweest van de Regnaults en is verantwoordelijk voor veel van het in Bussum in woonhuizen aanwezige glas-in-lood.

     
    
     
 Burg. s’Jacoblaan, ontwerp Leur 

Veel Bussumers zullen zich ‘ome’ Arie Bos herinneren, die onlangs is overleden, maar die decennia lang de motor van het bedrijf is geweest. Ook de huidige eigenaar van de Eerste Bussumse Glashandel, Fernando Codinha, is bij hem in de leer geweest, nadat hij in Portugal zijn opleiding tot glasdecorateur of glazenier had voltooid. Dat betekent niet dat al het Bussums glas-in-lood bij Leur of de Eerste Bussumse Glashandel vandaan komt. Met name ramen die dateren van voor 1920 zijn afkomstig uit andere ateliers, buiten Bussum. Veel ramen zijn overigens jonger dan de huizen waarin ze zijn aangebracht: eigenaren hebben vaak bestaande ramen pas later vervangen door glas-in-lood.

 

  Badhuislaan
      

Al dat glas-inlood draagt in hoge mate bij aan het karakter van Bussum als villadorp uit het eind van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw, en aan de ‘historische sensatie’ die je, wandelend in het Spiegel of het Prins Hendrikpark, ondergaat.

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

Rostocklaan 12  

Actueel

Decembernummer bol van tv-geschiedenis

In het jaar dat de Nederlandse televisie zijn 70-jarig bestaan viert is het Bussums Historisch Tijdschrift helemaal aan dit jubileum gewijd. In het decembernummer dat er aan komt wordt die televisiegeschiedenis in Bussum vanuit diverse en soms heel verrassende invalshoeken benaderd. Er wordt ook aandacht besteed aan de vernieuwde QR-wandelroute door het oude tv-dorp.  Dit is nu echt een glossy die je op de salontafel of in de wachtkamer kunt neerleggen. Iedereen vindt daarin wel iets wat hij nog niet wist. Het is misschien ook een aardig eindejaarscadeautje.

Lees meer...

Foto van de maand

November 2021

De HKB  heeft deze foto binnen gekregen met de vermelding dat het om de Isaac da Costalaan gaat. De foto is in 1930 genomen. Wij zijn er, ondanks speuren, nog niet in geslaagd uit te vinden welke panden van de straat het betreft. Kunt u ons helpen.? Mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vorderingen rond ingang documentatiecentrum

IngangHKB KopieHet documentatiecentrum van de Historische Kring Bussum is hopelijk nog deze week weer normaal toegankelijk. Volgens de uitvoerder maken de renovatie-activiteiten rond NS-station Naarden Bussum dat weer mogelijk. De komende dagen worden bouwhekken weggehaald. Het is verder de bedoeling dat begin volgend jaar de toegang tot de HKB compleet wordt vernieuwd. De hellingbaan en het bordes worden breder gemaakt. De afgelopen weken was de toegang naar het DC vrijwel helemaal belemmerd.(foto Jaap van Hassel)

Veel interesse voor lezingen over Van Eeden en Walden

Lezingen van HKB-vrijwilliger Klaas Oosterom over 'Frederik van Eeden en de kolonie Walden' hebben veel belangstelling getrokken. Helaas heeft hij maar een van drie lezingen voor de Volksuniversiteit Het Gooi kunnen houden. Die was op twee november. Latere eveneens volgeboekte bijeenkomsten moesten wegens coronamaatregelen worden afgelast. Die zullen op een later moment in de Bussumse bibliotheek worden gehouden. De verwachting is dat dit wel volgend jaar zal worden. Op het programma staat dan ook een gegidste fietstocht langs locaties die te maken hebben met Van Eeden en de kolonie Walden. Die tocht is nog steeds voorzien voor zaterdagmorgen 19 maart.

We hebben 105 gasten en geen leden online