Home
Open Menu

Bussums Historisch Tijdschrift jaargang 31 nummer 2 (augustus 2015) pag. 6-9


 
Kapelstraat 5, Jugendstil, gerestaureerd 1990

Glas-in-lood is glas met stijl

Luud Wierenga

      
  Brinklaan 130, erkerpui, Victoriaans

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel
De illustraties zijn aanklikbaar voor een vergroting.

 

Na de economische recessie van de jaren ’80 en ‘90 is het wonen in oudere woonbuurten en villa’s populair geworden. Daarbij is er sprake van een duidelijke verliefdheid op de stijl van de twintiger en dertiger jaren. Deze stijl is in Bussum en Hilversum (en in veel andere steden in Nederland) rijk vertegenwoordigd. Er wordt zelfs op grote schaal nieuwbouw gepleegd in die stijl, met de bekende brede dakoverstekken. Bij nieuwbouw in oudere buurten zoals de Godelindebuurt is daardoor het onderscheid tussen oud en nieuw soms moeilijk te herkennen. Maar ook wijken uit de jaren daarvoor, met eenvoudige volkswoningen, zoals aan de Badhuislaan, Singel en Korte Singel, blijken populair te zijn bij kopers van nu.

In 1910 werd nog ambachtelijk gewerkt, met aandacht voor details zoals erkers, zware voordeuren, roedeverdelingen in de ramen. En glas-in-lood. Nieuwe bewoners troffen dat glas vaak aan in bovenlichten, suitedeuren en trapportalen, door voorgangers gekoesterd en gehandhaafd, ondanks kapotte ruitjes, tocht en gerammel. Ze vielen voor het mooie glas-in-lood in diverse stijlen en kleuren en koesteren nu zelf de rijkdom ondanks de vele mankementen. Bussum heeft daardoor voorbeelden uit verschillende stijl-perioden die redelijk goed herkenbaar zijn. De periode van 1875 tot 1930 wordt gekenmerkt door een snelle opvolging in bouwkundige stijlen. Neo-stijlen, eclectisch (mengstijl), jugendstil of art nouveau, art decorative (kort art deco), kubisme, moderne stijl, in Bussum zijn al deze stijlen goed afleesbaar. Het glas-in-lood volgde die bouwkundige stijlen, maar heel vaak is het glas pas later aangebracht. De stijl van het glas-in-lood wijkt daarom nogal eens af van die van het huis. Bij winkels daarentegen blijkt het glas bijna steeds onderdeel van het ontwerp te zijn. Dat is goed te zien aan de vele bovenlichten van de winkels.

      
 Krijnenweg 5, detail, Art Deco

In het centrum zijn veel panden aan te wijzen met kenmerken van de Amsterdamse School, een stroming in de architectuur van 1910 tot 1930. Voorbeelden daarvan zijn Havenstraat 31-37, Kapelstraat 25, 27 en 29, Schoolstraat 1, Brinklaan 100, Brinklaan 68 (Delifrance), Krijnenweg 5-15 en diverse panden aan de Huizerweg. In die panden is glas-in-lood toegepast, variërend van jugendstil/art nouveau, via art deco tot aan de Stijl. De grenzen zijn daarbij niet altijd scherp. De Amsterdamse School stimuleerde een plastische vormgeving mettoepassing van uitlopende materialen als natuursteen, baksteen, hout en glas-in-lood. Gebogen vormen werden zowel in hout en steen als in glas uitgevoerd. Diverse kleuren,  zoals rode of gele baksteen, veelkleurig glas-in-lood en transparant geschilderde puien verrijken de uiterlijke en innerlijke beleving van de winkels. Vooral de tabakswinkel van Roks (Havenstraat 35) en de kapsalon ViaVia op Schoolstraat 1 zijn daar prachtige voorbeelden van. 


Havenstraat 35, detail, art deco

Huizerweg 16, detail, art deco

Een moderne aanpassing ‘verpest’ een fraaie gevel niet altijd, al zal daar verschillend over geoordeeld worden. Brinklaan 100 is bijvoorbeeld een pand in de stijl van de Amsterdamse School. Door de vrij recent wit geschilderde gevel is een nog modernere stijl ontstaan, vergelijkbaar met de Amerikaanse auto uit de jaren 50, met grote horizontale grille, luchtspleten en bumpers. Het tegenwoordig alom toegepaste isolerend glas heeft het glas-in-lood wat verdrongen. Maar toch blijft glas-in-lood veel liefhebbers inspireren. Daardoor zijn er veel glaskunstenaars actief in ’t Gooi, maar ook in Utrecht, Amsterdam en andere plaatsen. Zelfs in nieuwbouw wordt het nog steeds toegepast. Daarbij wordt vaak over de schouder gekeken naar vroeger, naar de horizontale blok- of lijnmotieven van de modernisten, maar ook naar de planten en bloemen uit de jugendstil.


 
  Huizerweg 24, detail
 
 
 
  Kapelstraat 29, detail, art deco
  

 

 

 

  

 

 

 

 

Actueel

Dorpslied voor Bussum van Jules de Corte

Wijlen Jules de Corte maakte eind jaren zeventig een dorpslied voor Bussum. We kenden tot nu toe alleen de tekst, maar na een oproep kregen we via via een opname van een uitvoering ervan in een arrangement van Freddy Golden en zijn orkest. Die vertolking was op Koninginnedag 1979 in een uitzending van de Tros vanuit theater 't Spant in Bussum. Het werd gezongen door Helen Gaasbeek en ene Wilma. Jules de Corte was liedjesschrijver, componist, zanger en pianist. Hij was blind en overleed in 1996 op 71-jarige leeftijd. HIER de muziek met bijgaand de tekst.

Foto van de maand

December 2021

Op deze foto zien we een rij villa’s, die rond de vorige eeuwwisseling zijn gebouwd. Kenmerkend zijn de erkers, deze behoeven niet allemaal bewaard te zijn gebleven. Van belang is ook de bomenrij, die niet langs de rijweg staat maar vlak langs de tuingrens. Ook de bomen komen nu waarschijnlijk niet meer voor. Het kan zowel in Naarden als in Bussum zijn. Ondanks speurwerk zijn wij er niet in geslaagd de foto van een onderschrift te voorzien. Weet u waar dit is? Mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vorderingen rond ingang documentatiecentrum

IngangHKB KopieHet documentatiecentrum van de Historische Kring Bussum is hopelijk nog deze week weer normaal toegankelijk. Volgens de uitvoerder maken de renovatie-activiteiten rond NS-station Naarden Bussum dat weer mogelijk. De komende dagen worden bouwhekken weggehaald. Het is verder de bedoeling dat begin volgend jaar de toegang tot de HKB compleet wordt vernieuwd. De hellingbaan en het bordes worden breder gemaakt. De afgelopen weken was de toegang naar het DC vrijwel helemaal belemmerd.(foto Jaap van Hassel)

Veel interesse voor lezingen over Van Eeden en Walden

Lezingen van HKB-vrijwilliger Klaas Oosterom over 'Frederik van Eeden en de kolonie Walden' hebben veel belangstelling getrokken. Helaas heeft hij maar een van drie lezingen voor de Volksuniversiteit Het Gooi kunnen houden. Die was op twee november. Latere eveneens volgeboekte bijeenkomsten moesten wegens coronamaatregelen worden afgelast. Die zullen op een later moment in de Bussumse bibliotheek worden gehouden. De verwachting is dat dit wel volgend jaar zal worden. Op het programma staat dan ook een gegidste fietstocht langs locaties die te maken hebben met Van Eeden en de kolonie Walden. Die tocht is nog steeds voorzien voor zaterdagmorgen 19 maart.

We hebben 110 gasten en geen leden online