HOME HKB
Open Menu

Bussums Historisch Tijdschrift jaargang 30 nummer 3 (december 2014) pag. 18-19


‘Aanstotelijk voor de eerbaarheid’

 Ben Koning

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel.
Onderstaande illustraties zijn aanklikbaar voor een vergroting.

    
 
Firma R. Los, boekhandel en leesbibliotheek ca. 1925. (coll. HKB)

‘Aanstotelijk voor de eerbaarheid’ is de titel van een artikel uit 1989 van Greetje Heemskerk over het gemeentelijk toezicht op de leesbibliotheken (o.a. in Bussum) in de jaren ‘30 van de vorige eeuw.

Het artikel bevat de volgende passage: “In 1937 besloten ook B&W van Bussum tot een strafverordening ten aanzien van de leesbibliotheken … vooral om de jeugd tegen realistische lectuur te beschermen. De leesbibliotheekhouder mocht niet langer boeken verhuren aan kinderen onder de achttien jaar, tenzij de kinderen hem een briefje van de ouders konden overleggen waarin toestemming werd gegeven tot het ‘betrekken van boeken uit de bibliotheek’ en hij het minderjarige kind inschreef in een jeugdregister (Strafverordening 7 sept. 1937). Verder vermeldde de strafverordening dat overtreding gestraft zou worden met een hechtenis van ten hoogste één maand en dat de boeken waarmee de overtreding was gepleegd verbeurd werden verklaard.” 

De jeugd moest worden beschermd tegen zeden-bedervende lectuur
   
 

   

 

 

Rond die jaren ‘30 had de Tweede Kamer herhaaldelijk de wens geuit stringenter op te treden tegen ‘realistische’ (pornografische) uitgaven. Vooral de jeugd moest worden beschermd tegen zedenbedervende lectuur. Een van rijkswege opgericht bureau moest onderzoeken welke lectuur in strijd was met de zedenwet en een lijst opstellen van verboden boeken en geschriften. Ter plaatse moest de zedenpolitie het boekenaanbod controleren.

      
 
Dubbele woning. Links Hamerstraat nummer 86, waarin de
Leesbibliotheek Zuid gevestigd was. Bouwjaar 1907. (coll. HKB)

Leesbibliotheken waren particulier en werkten op commerciële basis, de bibliotheekhouder moest leven van het uitlenen van boeken en dus rekening houden met de wensen van zijn klanten. Een deel van de collectie werd wel beschouwd als ‘aanstotelijk voor de eerbaarheid’: lectuur die niet voorhanden was in reguliere bibliotheken. In Bussum waren (voor zover bekend) in die tijd twee particuliere leesbibliotheken: Leesbibliotheek Zuid (Hamerstraat) en Leesbibliotheek en Boekhandel Fa. R. Los (Nassaustraat). De Openbare Bibliotheek Naarden Bussum (Generaal de la Reijlaan) en de Katholieke Bibliotheek Dr. Schaepman (Wilhelmina-plantsoen), vielen vanwege hun niet-commerciële en ideële grondslag buiten de werking van de strafverordening.

Tot ca. 1940 was de Bussumse verordening min of meer effectief, daarna kwam er niet veel meer van. Na de oorlog is op allerlei niveaus nog een aantal jaren heftig gediscussieerd over wettelijke reglementering van het aanbod van de leesbibliotheken. Uiteindelijk, zo rond 1956, kwam men tot de conclusie dat er geen behoefte meer was aan een toezichtwet. Veel sprake van misstanden was er blijkbaar niet meer, bovendien hielden tussen 1960 en 1980 de meeste leesbibliotheken er mee op.

Dit artikel verscheen eerder in BussumsNieuws van 20 november 2013 en wordt hier herdrukt met toestemming van de rechthebbende.

 

 

Actueel

Graf van Maria Mispelblom Beijer gevonden

Het vasthoudende speurwerk van Margreet de Broekert naar leven en werk van kunstenares en dierenactiviste Maria Mispelblom Beijer-Theunissen heeft nu ook de locatie van haar graf opgeleverd: de Oude Begraafplaats Naarden. Dat gebeurde met hulp van de Gemeente Gooise Meren en de Stichting tot behoud van de Oude Begraafplaats Naarden. Kort geleden vond Margreet de Broekert de overlijdensadvertentie waarin stond dat ze daar was begraven.

Lees meer...

Foto van de maand

Januari 2021

Ruim 100 jaar geleden kwam er in Bussum een Amsterdamse foto-handelaar wonen, Johan Guy de Coral, die 4 fotozaken in het land bezat, statiefoto’s maakt en de fotografie breed propageerde. In de 1ste W.O. hield hij zich bezig, samen met Van Dishoeck, met de opvang en tijdelijke huisvesting van vele Vlaamse vluchtelingen. Hij bekleedde bestuursfuncties bv. van Verenigingsgebouw “Concordia" en in het Feestcomité 25-jarig ambtsjubileum van koningin Wilhelmina.

De box op de afbeelding is een vlakplaatcamera met zijn naam als merknaam!  Wie bezit zo’n fraaie oude camera met het naambordje: Guy de Coral erop? Of een foto van hem? Of andere producten van deze hof-leverancier en -fotograaf?  De HKB hoort hier graag meer over.

Deze bijzondere Bussumer woonde overigens vanaf 1903 in villa Gertrude, op de Albrechtlaan nr. 1 (zie foto van de maand mei 2020). Hij stierf in 1930, 62 jaar oud en is begraven in Bussum.

Hier een overzicht van alle foto's van de maand 

We hebben 71 gasten en geen leden online