HOME HKB
Open Menu

Bussums Historisch Tijdschrift jaargang 30 nummer 3 (december 2014) pag. 10-11


Het gebouw aan de Gen. De la Reylaan

Klaas Oosterom

 

     
 
Links op de foto de Openbare Leeszaal en Bibliotheek in 1915
(coll. HKB)

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel.
Onderstaande illustraties zijn aanklikbaar voor een vergroting.

In 1914 kregen Naarden en Bussum een Openbare Leeszaal en Bibliotheek. Dit artikel gaat in op het gebouw, waarin nu een apotheek en een huisartsenpraktijk zijn gevestigd.

 

Honderd jaar geleden, op 21 april 1914, werd het gebouw officieel in gebruik genomen. Het was een van de eerste bibliotheken in Nederland die als bibliotheek zijn ontworpen en heeft onder andere om die reden de status van rijksmonument. Ook is het, zeker aan de buitenkant, een gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een heroriëntatie op traditionele bouwwijzen uit het begin van de 20e eeuw.


     
Voormalige openbare bibliotheek. De achthoekige lichtkoepel op
de kruising. Foto: Hanneke Fokker, 14 maart 2011. (coll. HKB)
 

Opgericht in den Jare 1913

Het grondplan van de bibliotheek heeft de vorm van een kruis. Naar de openbare weg toe maakt het gebouw een gesloten indruk. De zuidvleugel, met de hoofdingang aan de straatkant, en de noordvleugel hebben een zadeldak, de zijvleugels een schilddak. Aan de oost- en westzijde zijn dakkapellen aangebracht. Op de kruising is een achthoekige lichtkoepel met vensters onder een flauw hellend tentdak geplaatst. Onder de lichtkoepel bevindt zich boven de gemetselde borstwering een horizontaal glas-in-lood lichtraam met florale en ruitmotieven. In de oksels aan de noordzijde zijn uitbouwen onder een plat dak. Vóór het gebouw was een pleintje. Aan de zijkanten waren met hekken afgeschermde tuintjes met gemetselde zuilen op de hoeken en er was een fietsenstalling.

In de voorgevel is op de bovendorpel een gesneden, uitgeslagen boek tussen boekbanden geplaatst, met daarop geschilderd: OPGERICHT IN DEN JARE 1913. In natuurstenen ruitvormige omlijstingen zijn in de muur de wapens van Bussum en Naarden aangebracht. In 1928 werd linksachter een gebouwtje bijgebouwd. Daarin was een jeugdbibliotheek ondergebracht, met een eigen ingang. Later is deze door een portaal verbonden met het hoofdgebouw. In de doorgang was in de schuine muur een glas-in-loodraam aangebracht met twee kinderen en de tekst ‘Eer schept ge Water met een zeef, dan Wijsheid zonder boeken’. In de jaren ‘30 was de voorgevel van het gebouw bedekt met klimop. 

     
 
Bovenaanzicht Gen. de la Reylaan 12 en 12a(coll.HKB

 

Tot stilte gemaand

De gang van zaken in die jaren wordt als volgt beschreven: als je binnenkwam zag je meteen een groot bord dat tot stilte maande. In de ruimte onder de grote lichtkoepel bevond zich een verhoging van waaruit het bibliotheekpersoneel zicht had op de krantenzaal, de grote leeszaal en de open boekerij. Hier kon men zelf boeken uitzoeken. De kamer van de directrice lag op het noordoosten, naast de tijdschriftenzaal. Naast de kleine krantenzaal was de binderij. De kamer boven de ingang werd gebruikt om de tijdschriftenportefeuilles samen te stellen.

Verbouwd

In 1967 werd er stevig verbouwd: de leeszaal werd kleiner en de verhoogde uitleenplaats verdween. Het stilte-bord ging ook weg. De stoffig-statige ruimte veranderde in een licht en open interieur, waar hardop gepraat mocht worden. De tuin werd nog kleiner toen er achter het gebouw een noodgebouw voor de jeugdbibliotheek werd geplaatst. Het interieur werd verder verbouwd toen de bibliotheek in 1986 uit het gebouw vertrok. Er kwam een apotheek in. Die apotheek is er nog steeds en in de aanbouw is een huisartsenpost gevestigd. De huidige eigenaar van de apotheek heeft na het verwerven van het pand in 2000 plannen gehad om het oorspronkelijk interieur zoveel mogelijk weer in originele staat terug te brengen, maar heeft daar om diverse redenen van afgezien.

 

Cornelis Kruisweg, architect

Het gebouw is ontworpen door C.J. (Cornelis) Kruisweg (1868-1952) en Jacob van der Goot. Kruisweg tekende ook voor de verbouwing in 1928.

      C.J. Kruisweg, architect BNA, was een bekende Bussumer en medeoprichter
van de Vereniging Openbare Leeszaal en Bibliotheek Naarden-Bussum.
Hij was wethouder en vrijmetselaar.
Hij was in Bussum ook de architect van onder andere de NPB-kerk
(Majellakapel), de Doopsgezinde Kerk, van het eerste Concordia uit 1897
(de laagbouw bestaat nog) en van vele villa’s.
Veel van zijn ontwerpen hebben nu de monumentstatus.
Later ontwierp hij de ambtsketen van de burgemeester.

 

Bronnen:

  • Monumentbeschrijving van ir. R.G. Bosch van Drakestein M. Jensma-Marx: De OLB in de jaren ‘30.
  • Contactblad HKB, jrg 3, nr 1. okt. 1986.
  • Gooi- en Eemlander van 21 April 1914.
  • Afbeeldingen en diverse documenten: Openbare Bibliotheek Naarden-Bussum en archief Historische Kring Bussum

 

Actueel

BHT december

Het laatste nummer van dit jaar van het Bussums Historisch Tijdschrift is verschenen. Het thema is dit keer  Sport in Bussum. De ontstaansgeschiedenis en de verdere wederwaardigheden van een aantal Bussumse sportclubs passeren de revue: hockey,voetbal, zwemmen, rugby maar ook kegelen. Tevens wordt de ontwikkeling van het gebied dat nu Sportpark Zuid is tussen 1850 en nu in beeld gebracht. Voor degenen die niet geïnteresseerd zijn in sport is er een artikel van Marcus van der Heide over Jo Bonger, de schoonzus van Vincent van Gogh, die haar leven lang geijverd heeft voor de verbreiding van naam en faam van haar zwager. 

Losse nummer kosten nog steeds maar €7,50 bij de boekhandels in Bussum en in ons documentatiecentrum. Krijg alle nummers gratis in de bus bij een lidmaatschap van €15,-- per jaar !

Foto van de maand

Laatste werkweken voor de broers Roks

December 2019

Foto Jaap van Hassel

We hebben 82 gasten en geen leden online