Home
Open Menu

Bussums Historisch Tijdschrift jaargang 30 nummer 2 (september 2014) pag. 14-15


De Gooische Moordenaar

Chris Leenders

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel.
De illustraties zijn aanklikbaar voor een vergroting.

 

De Stoomtramweg Bussum-Huizen

Op 16 februari 1883 werd de Stoomtramweg Bussum-Huizen N.V. opgericht. Het traject liep van station Naarden-Bussum via Naarden naar Huizen. Vanaf het station ging het via de Comeniuslaan linksaf de Lambertus Hortensiuslaan op, de Rijksstraatweg over en dan via de Thierensweg en de Galgebrug naar de Chemische fabriek Naarden Chefana om via een bochtig traject de halte Drafna te bereiken en uiteindelijk via de Flevolaan in Huizen te belanden (zie ook de fietstocht langs dit traject elders in dit nummer). Er werd reclame gemaakt door allerlei kleine boekjes uit te geven met wandelingen en andere toeristische tips. Een zo’n titel luidde: Door het Gooi met de tram en verder te voet. Die wandelingen gingen bijvoorbeeld door villapark het Spiegel, langs de toenmalige renbaan Cruysbergen en vervolgens naar ’s Graveland, om via het Spanderswoud weer terug te keren naar Bussum.
Aan de andere kant van Bussum ging men naar de bekende pleisterplaatsen Jan Tabak of de Gooische Boer, om door de prachtige ‘Crailoosche bosschen’ te wandelen, de modelboerderij Oud Bussem te bezoeken of naar de uitspanning Oud Valkeveen om van de Zuiderzee te genieten. Behalve passagiers werd er ook veel vracht vervoerd.

     
De Sik steekt Rijksweg A1 over, 1956
 

De Sik

De bocht in de weg van de Comeniuslaan en de Lambertus Hortensiuslaan op de grens van Naarden en Bussum was berucht! Die bocht moest je als machinist niet te snel nemen want dan liep de complete tram uit de rails. In 1895 kwamen de locomotief en drie wagons op de weg terecht, waarbij een wagon diverse bomen ontwortelde en aan de andere kant van de weg in de vaart terechtkwam. Toen in 1930 Van Gend & Loos het goederenvervoer op de lijn ging verzorgen, kwam het vervoer vanuit Huizen in een stroomversnelling.

De Chemische fabriek Naarden verzond veel glycerine en smaak- en reukstoffen, Kuhn & Co. te Drafna verstuurde onder andere suikerbietzaad en verder werd er kolen en grind aangevoerd. Vanuit Huizen zelf werd kaas en vee aangevoerd, en natuurlijk gerookte vis, visconserven en verse vis. Dit alles werd dan via het station Naarden-Bussum naar alle windstreken gedistribueerd. Toen in oktober 1947 het personenvervoer per tram werd gestaakt, ging het vrachtvervoer gewoon door. Vanaf 1949 maakte het goederenvervoer gebruik van kleine diesellocomotieven van het type Sik van de NS. Op 31 juli 1958 reed de Sik zijn laatste rit. Johan Gotlieb Wurster dichtte bij die gelegenheid:

 

De Gooische moordenaar zal niemand  meer belagen.
Met onze Sik verdween de laatste telg van het geslacht.
Gehoond, verguisd, kwam hij aan  ’t einde van zijn dagen,
Dag, trouwe Sik, hij is niet meer,  hij ruste zacht.

     

 

 

 

 

 

   
   

De Gooische Tram, alias de Gooische Moordenaar

Vanaf het begin van de Gooische Tram tot aan het einde in 1947 werd het hele tracé van de Gooische gekenmerkt door vele ongelukken. In de 66 jaar dat de Gooische reed vielen er tenminste 117 dodelijke slachtoffers te betreuren, om nog maar niet te spreken van de gewonden. Tal van factoren droegen hieraan bij.

     
 
Gooische Stoomtram, ongeluk met auto op de hoek Rijksweg A1
en de Brediusweg, 1928

Soms was het gewoon pech, soms ging het om een inschattingsfout en soms kwam het doordat de tram niet van zijn (stoom)fluit gebruik mocht maken: in de provincie Noord-Holland mocht men geen fluit gebruiken op de openbare weg; wel een bel, maar die hoorde je pas als het al te laat was. De tram reed niet hard, op lange stukken 30 en in stedelijke gebieden 20 kilometer per uur. Bovendien was het streng verboden om je, al dan niet in het donker, op de trambaan te bevinden. Toch gebeurde dat vaak, waardoor ook veel ongelukken ontstonden. Zo kreeg de Gooische Tram in de plaatselijke en landelijke pers haar bijnaam: de Gooische Moordenaar.

 

      
 
Diesellocomotief Sik van Werkspoor
 

In het boek In het spoor van de Gooische tram beschrijft dhr. G.L. (Bep) De Boer in ruim 300 pagina’s in chronologische volgorde veel van die ongelukken (zie ook de rubriek Bussumse Boeken, elders in dit nummer). Een aanrader voor wie een sterke maag heeft!

 

Foto’s: coll. auteur

 

 

Actueel

Dorpslied voor Bussum van Jules de Corte

Wijlen Jules de Corte maakte eind jaren zeventig een dorpslied voor Bussum. We kenden tot nu toe alleen de tekst, maar na een oproep kregen we via via een opname van een uitvoering ervan in een arrangement van Freddy Golden en zijn orkest. Die vertolking was op Koninginnedag 1979 in een uitzending van de Tros vanuit theater 't Spant in Bussum. Het werd gezongen door Helen Gaasbeek en ene Wilma. Jules de Corte was liedjesschrijver, componist, zanger en pianist. Hij was blind en overleed in 1996 op 71-jarige leeftijd. HIER de muziek met bijgaand de tekst.

Foto van de maand

December 2021

Op deze foto zien we een rij villa’s, die rond de vorige eeuwwisseling zijn gebouwd. Kenmerkend zijn de erkers, deze behoeven niet allemaal bewaard te zijn gebleven. Van belang is ook de bomenrij, die niet langs de rijweg staat maar vlak langs de tuingrens. Ook de bomen komen nu waarschijnlijk niet meer voor. Het kan zowel in Naarden als in Bussum zijn. Ondanks speurwerk zijn wij er niet in geslaagd de foto van een onderschrift te voorzien. Weet u waar dit is? Mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vorderingen rond ingang documentatiecentrum

IngangHKB KopieHet documentatiecentrum van de Historische Kring Bussum is hopelijk nog deze week weer normaal toegankelijk. Volgens de uitvoerder maken de renovatie-activiteiten rond NS-station Naarden Bussum dat weer mogelijk. De komende dagen worden bouwhekken weggehaald. Het is verder de bedoeling dat begin volgend jaar de toegang tot de HKB compleet wordt vernieuwd. De hellingbaan en het bordes worden breder gemaakt. De afgelopen weken was de toegang naar het DC vrijwel helemaal belemmerd.(foto Jaap van Hassel)

Veel interesse voor lezingen over Van Eeden en Walden

Lezingen van HKB-vrijwilliger Klaas Oosterom over 'Frederik van Eeden en de kolonie Walden' hebben veel belangstelling getrokken. Helaas heeft hij maar een van drie lezingen voor de Volksuniversiteit Het Gooi kunnen houden. Die was op twee november. Latere eveneens volgeboekte bijeenkomsten moesten wegens coronamaatregelen worden afgelast. Die zullen op een later moment in de Bussumse bibliotheek worden gehouden. De verwachting is dat dit wel volgend jaar zal worden. Op het programma staat dan ook een gegidste fietstocht langs locaties die te maken hebben met Van Eeden en de kolonie Walden. Die tocht is nog steeds voorzien voor zaterdagmorgen 19 maart.

We hebben 184 gasten en geen leden online