Home
Open Menu

Contactblad Historische Kring Bussum 20/2 (september 2004) pag. 60-61

Boekbespreking: Herinneringen aan Holland. Op bezoek bij de dichter Frederik van Eeden, door Milos Seifert
Auteur: Marcus van der Heide

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel.

Boekhandel Comenius te Naarden gaf ter gelegenheid van zijn 10-jarig bestaan Herinneringen aan Holland uit. Seifert, leraar aan een provinciaal gymnasium in Tsjecho-Slowakije, auteur van publicaties over scouting (oprichter van de Tsjechische tak van de Woodcrafters) en vertaler van Van Eeden in het Tsjechisch, bezocht in het voorjaar van 1921 de "grote dichter", zijn "geliefde geestelijke leider" Van Eeden in Bussum. Hij logeerde er een week. Van Eeden had hem met een gift van f 100,- in staat gesteld om naar Nederland te komen, aldus Jan Fontijn in zijn Van Eeden-biografie.

De reis van Seifert is een "sprookje" geworden. Toen hij de grens passeerde, ontvouwde zich voor zijn ogen al "een nieuwe ongelooflijk mooie, keurig geordende en welvarende wereld, ingebed in een onbedorven natuur". Zijn verslag over het Gooi, Amsterdam en Den Haag geeft een prachtig beeld van het Nederland uit de twintiger jaren van de vorige eeuw, maar getuigt vooral ook van zijn kennis van en inzicht in de "bescheiden gigant" Van Eeden. Overigens zijn de heren het niet altijd met elkaar eens. De mislukking van 'sociale co peraties' als Walden bijvoorbeeld komt volgens Seifert, omdat dergelijke kolonies niet zijn gesticht voor kinderen, die "als ze man en vrouw zijn, de basis vormen voor de nieuwe menselijke maatschappij waar wij zo naar verlangen". Zijn bewondering voor de natuur, waarmee de mens in harmonie dient te leven, heeft hij gemeen met Van Eeden. Bussum wordt gekenschetst als "een groot bos waarin her en der de villa’s van rijke Amsterdammers verspreid liggen". Daartegenover heeft Hilversum "de bijsmaak van een fabrieksstad".

Op de fiets, Van Eeden op zijn 'revolutionaire' fiets "waarmee hij de Hollandse dorpjes en gehuchten is afgereden tijdens de spoorwegstaking [van 1903]", bezocht Seifert het "armetierige" Comeniusmuseum in Naarden. Vanuit Den Haag komend maakte hij op 29 maart nog de Comeniusherdenking hier mee. Huizen, de Lage Vuursche en Loosdrecht werden ook met een bezoek vereerd.

Van Van Eedens hang naar het Katholicisme [waartoe hij in 1922 overging] moet Seifert niets hebben, niet verwonderlijk wanneer we denken aan de vlucht van Comenius naar Holland en de katholieke overheersing van de Tsjechen ten tijde van de Habsburgers. Tijdens Seiferts verblijf hield Rathenau, de Duitse econoom/schrijver en minister van buitenlandse zaken [die met Van Eeden tot de niet van de grond gekomen Forte Kreis, een bond van vooraanstaande dichters en denkers, had behoord] een lezing over het kapitalisme in Amsterdam. Rathenau deed ook Bussum aan. Seifert citeert diens uitspraak tegenover Van Eeden: "Religie bljft, maar de kerk zal verdwijnen; tussen kerk en religie zijn grote verschillen". Op Goede Vrijdag ging Seifert toch maar mee naar de Vituskerk in Bussum, waar hij voor 15 cent een betere zitplaats kon krijgen. Van Eeden en zijn vrouw hadden een vaste zitplaats.

Voor zijn terugkeer naar huis deed Seifert nog een paar dagen Bussum aan. Hij las in het bos de Brieven van Frederik van Eeden [aan Betsy van Hoogstraten uit de jaren 1889-1899; 1907] die hem diep ontroerden. Het bracht hem terug naar de realiteit, "dat hij terug moest naar Kladno, naar die akelige stad ginds waar liefde afwezig was, terug naar de eenzaamheid en treurigheid, - en hij begon te snikken, wierp zich in het gras en huilde lang, heel lang . . .", een ’sensibiliteit’, met name ook Van Eeden zelf eigen.
 
De zeer leesbare vertaling van Mercks is voorzien van annotatie en een uitvoerige uitleiding. De kijk van een buitenlander op Van Eeden en het Holland van begin jaren twintig wordt door een dergelijke uitgave aan de vergetelheid ontrukt. Het boek verscheen in een oplage van 750 genummerde exemplaren en is voorzien van een bladwijzer om de noten op de voet te kunnen volgen.

Milos Seifert. Herinneringen aan Holland. Op bezoek bij de dichter Frederik van Eeden [U Básníka Frederika van Eedena. Praha 1922]. Vertaling Kees Mercks. Boekhandel Comenius te Naarden, september 2003. ISBN 90-802669-4-9. € 20,-.


Actueel

Dorpslied voor Bussum van Jules de Corte

Wijlen Jules de Corte maakte eind jaren zeventig een dorpslied voor Bussum. We kenden tot nu toe alleen de tekst, maar na een oproep kregen we via via een opname van een uitvoering ervan in een arrangement van Freddy Golden en zijn orkest. Die vertolking was op Koninginnedag 1979 in een uitzending van de Tros vanuit theater 't Spant in Bussum. Het werd gezongen door Helen Gaasbeek en ene Wilma. Jules de Corte was liedjesschrijver, componist, zanger en pianist. Hij was blind en overleed in 1996 op 71-jarige leeftijd. HIER de muziek met bijgaand de tekst.

Foto van de maand

December 2021

Op deze foto zien we een rij villa‚Äôs, die rond de vorige eeuwwisseling zijn gebouwd. Kenmerkend zijn de erkers, deze behoeven niet allemaal bewaard te zijn gebleven. Van belang is ook de bomenrij, die niet langs de rijweg staat maar vlak langs de tuingrens. Ook de bomen komen nu waarschijnlijk niet meer voor. Het kan zowel in Naarden als in Bussum zijn. Ondanks speurwerk zijn wij er niet in geslaagd de foto van een onderschrift te voorzien. Weet u waar dit is? Mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vorderingen rond ingang documentatiecentrum

IngangHKB KopieHet documentatiecentrum van de Historische Kring Bussum is hopelijk nog deze week weer normaal toegankelijk. Volgens de uitvoerder maken de renovatie-activiteiten rond NS-station Naarden Bussum dat weer mogelijk. De komende dagen worden bouwhekken weggehaald. Het is verder de bedoeling dat begin volgend jaar de toegang tot de HKB compleet wordt vernieuwd. De hellingbaan en het bordes worden breder gemaakt. De afgelopen weken was de toegang naar het DC vrijwel helemaal belemmerd.(foto Jaap van Hassel)

Veel interesse voor lezingen over Van Eeden en Walden

Lezingen van HKB-vrijwilliger Klaas Oosterom over 'Frederik van Eeden en de kolonie Walden' hebben veel belangstelling getrokken. Helaas heeft hij maar een van drie lezingen voor de Volksuniversiteit Het Gooi kunnen houden. Die was op twee november. Latere eveneens volgeboekte bijeenkomsten moesten wegens coronamaatregelen worden afgelast. Die zullen op een later moment in de Bussumse bibliotheek worden gehouden. De verwachting is dat dit wel volgend jaar zal worden. Op het programma staat dan ook een gegidste fietstocht langs locaties die te maken hebben met Van Eeden en de kolonie Walden. Die tocht is nog steeds voorzien voor zaterdagmorgen 19 maart.

We hebben 89 gasten en geen leden online