Home
Open Menu
Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 34, nummer 2 (september 2018), pag 3-4

Bussum in Europa

Nol Verhagen

Klik hier voor de pdf van dit artikel
De illustraties zijn aanklikbaar voor een vergroting

 

Europa heeft zich in het verleden in ons land vaak gemanifesteerd in de vorm van conflicten, oorlogen en bezettingen. Pas sinds 1945 is (West-)Europa een toonbeeld van vrede, samenwerking, welvaart en voorspoed.

Drie rampjaren

De politieke en militaire ontwikkelingen in Europa hebben voor onze omgeving herhaaldelijk desastreuze gevolgen gehad. In 1572, kort na het begin van de Tachtigjarige Oorlog, werd Nederland belegerd door Spaanse troepen, die Naarden veroverden en de bevolking uitmoordden. In 1672, het Rampjaar, werd Naarden bezet door Franse troepen en een jaar later heroverd door troepen van Willem III van Oranje. Daarna kreeg de vesting zijn huidige vorm. Dat voorkwam niet dat Naarden in 1795 opnieuw door Franse troepen werd bezet.

      
De Bussumse ‘Werken’ als onderdeel van
de vesting Naarden
 

Bussum werd op grote schaal geplunderd. In 1809 waren 4000 man Franse troepen van koning Louis Napoleon gelegerd op wat sindsdien de Fransche Kamp heet. In 1813–1814 werd de Vesting Naarden opnieuw belegerd, weer door onze eigen troepen, die de vijand moesten verjagen. De Franse Revolutie en de daarmee gepaard gaande verspreiding van moderne ideeën over staatsinrichting en burgerschap was overigens mede aanleiding voor de opstand van Bussum tegen Naarden, in 1817 resulterend in de verzelfstandiging van Bussum als gemeente.

 

De (Nieuwe) Hollandse Waterlinie

Vanaf de 17de eeuw was de Vesting Naarden onderdeel van de Hollandse Waterlinie. Aanvankelijk liep die van Muiden naar Woerden en verder, later werd ze verlegd naar het oosten, van Muiden naar Utrecht, waardoor een groter deel van Holland tegen invallen beschermd kon worden door inundaties. Dat wil zeggen dat men grote gebieden liet onderlopen om de oprukkende vijand de doortocht te beletten. De inundaties reikten tot vlak bij Bussum – de westelijke zijde van het Gooi behoorde nog net tot de Waterlinie. Naarden en het grootste deel van het Gooi lagen dus aan de voorkant van de Waterlinie. De vestingwerken aan die zijde waren bedoeld om de vijand bij de Waterlinie vandaan te houden of weg te jagen. Dat gold ook voor de Bussumse vestingwerken uit de 19de eeuw, die behoorden tot het Offensief voor Naarden. Dat werd tussen 1867 en 1870 aangelegd en zou uiteindelijk maar een jaar of vijftig dienst doen. Zowel Naarden als Bussum werd hierdoor ernstig in hun ontwikkeling belemmerd als gevolg van de Kringenwet. Die verbood woningbouw rond de vestingwerken, juist toen met name Bussum door de aanleg van de spoorweg ontsloten werd en onstuimig begon te groeien.

De Wereldoorlogen

De Eerste Wereldoorlog heeft zich in Nederland en ook in Bussum allereerst gemanifesteerd in het tijdelijk verblijf van een groot aantal Belgische vluchtelingen. Ook werd aan de verdediging van de Vesting Naarden nog een extra linie toegevoegd, waarvan nog maar enkele sporen in het landschap zijn terug te vinden. Ten slotte werd begonnen met de aanleg van een aantal ‘groepsschuilplaatsen’ op de Fransche Kamp. En hoewel Bussum en het Gooi relatief ongeschonden door de Tweede Wereldoorlog zijn gekomen, heeft die oorlog toch een geweldige impact gehad, niet in de laatste plaats doordat vrijwel de hele joodse gemeenschap uit de regio is verdwenen.

     
 
Een van de groepsschuilplaatsen uit de Eerste Wereldoorlog

 

Vriendschapsbanden

Na de oorlog ontwikkelde zich al snel een steeds intensiever wordende toenadering tussen de voormalige tegenstanders op het Europese continent, resulterend in wat nu de Europese Unie is. Daarmee kwam een eind aan duizend jaar oorlog voeren. Veel Nederlandse gemeenten sloten vriendschapsbanden met dorpen en steden in andere Europese landen. Zo ook Bussum. Bussum is door vriendschapsbanden verbonden met Valašské Mezi in Tsjechië. De stedenband tussen Naarden en Uherský Brod, eveneens in Tsjechië, bestaat ook nog steeds.

 

Van Eeden

Toch was Europa niet alleen maar een slagveld. Het was en is ook een culturele en intellectuele gemeenschap, die teruggaat op de politieke en filosofische denkbeelden uit de Griekse en Romeinse tijd, op het Christendom, de Renaissance, de Verlichting en de beginselen van de Franse Revolutie. Een bijzondere Bussumse exponent daarvan was ongetwijfeld Frederik van Eeden, schrijver, dromer, psychiater, hemelbestormer en wereldverbeteraar. In veel opzichten was hij een representant van de Europese intellectueel van zijn dagen.

Op enkele van de hierboven genoemde gebeurtenissen en ontwikkelingen wordt nader ingegaan in artikelen in dit nummer.

 

 

Actueel

Dorpslied voor Bussum van Jules de Corte

Wijlen Jules de Corte maakte eind jaren zeventig een dorpslied voor Bussum. We kenden tot nu toe alleen de tekst, maar na een oproep kregen we via via een opname van een uitvoering ervan in een arrangement van Freddy Golden en zijn orkest. Die vertolking was op Koninginnedag 1979 in een uitzending van de Tros vanuit theater 't Spant in Bussum. Het werd gezongen door Helen Gaasbeek en ene Wilma. Jules de Corte was liedjesschrijver, componist, zanger en pianist. Hij was blind en overleed in 1996 op 71-jarige leeftijd. HIER de muziek met bijgaand de tekst.

Foto van de maand

December 2021

Op deze foto zien we een rij villa’s, die rond de vorige eeuwwisseling zijn gebouwd. Kenmerkend zijn de erkers, deze behoeven niet allemaal bewaard te zijn gebleven. Van belang is ook de bomenrij, die niet langs de rijweg staat maar vlak langs de tuingrens. Ook de bomen komen nu waarschijnlijk niet meer voor. Het kan zowel in Naarden als in Bussum zijn. Ondanks speurwerk zijn wij er niet in geslaagd de foto van een onderschrift te voorzien. Weet u waar dit is? Mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vorderingen rond ingang documentatiecentrum

IngangHKB KopieHet documentatiecentrum van de Historische Kring Bussum is hopelijk nog deze week weer normaal toegankelijk. Volgens de uitvoerder maken de renovatie-activiteiten rond NS-station Naarden Bussum dat weer mogelijk. De komende dagen worden bouwhekken weggehaald. Het is verder de bedoeling dat begin volgend jaar de toegang tot de HKB compleet wordt vernieuwd. De hellingbaan en het bordes worden breder gemaakt. De afgelopen weken was de toegang naar het DC vrijwel helemaal belemmerd.(foto Jaap van Hassel)

Veel interesse voor lezingen over Van Eeden en Walden

Lezingen van HKB-vrijwilliger Klaas Oosterom over 'Frederik van Eeden en de kolonie Walden' hebben veel belangstelling getrokken. Helaas heeft hij maar een van drie lezingen voor de Volksuniversiteit Het Gooi kunnen houden. Die was op twee november. Latere eveneens volgeboekte bijeenkomsten moesten wegens coronamaatregelen worden afgelast. Die zullen op een later moment in de Bussumse bibliotheek worden gehouden. De verwachting is dat dit wel volgend jaar zal worden. Op het programma staat dan ook een gegidste fietstocht langs locaties die te maken hebben met Van Eeden en de kolonie Walden. Die tocht is nog steeds voorzien voor zaterdagmorgen 19 maart.

We hebben 177 gasten en geen leden online