Home
Open Menu

Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 38, nummer 1 (april 2022), inhoudsopgave


 BHTomslag2022april Kopie

  

 

Thema : De Brinklaan, een memory lane

 

 

 

 

Colofon en Inhoud
(van de redactie), pag. 1

De Brinklaan, een memory lane
(van de redactie), pag. 3

Brinklaan, de inleiding
auteur: Nol Verhagen, pag. 4-5

Brinklaan 15, Wasscherij De Voorzorg
auteur: Nol Verhagen, pag. 6

Brinklaan 25, Café-restaurant Parkzicht
auteur: Eric Bor , pag. 7

Brinklaan 18, Villa Jacomina
auteur: Nol Verhagen, pag. 8

Brinklaan 20, Banketbakkerij Osthoorn
auteur: Nol Verhagen, pag. 9

Brinklaan 28, Korenmolen De Eendracht
auteur:Nol Verhagen, pag. 10

Brinklaan, Havengebied
auteur: Nol Verhagen, pag. 11

Brinklaan 35, Het nieuwe gemeentehuis
auteur: Nol Verhagen , pag. 12

Brinklaan 54, Café Delta
auteur: Eric Bor, pag. 13

Brinklaan 66, Café-restaurant Nassau
auteur: Eric Bor, pag. 14

Brinklaan 77a,Herenmodezaak Noordman
auteur: Guusje Hent, pag. 15

Brinklaan 87, Het oude raadhuis
auteur: Nol Verhagen , pag. 16

Brinklaan, hoek Kerkstraat,  Villa Gooilust
auteur: Nol Verhagen , pag. 17

Brinklaan 86, Hotel-café-restaurant De Rozenboom
auteur: Eric Bor, pag. 18-19

Brinklaan, De Brink in 1906
auteur: Eric Bor, pag. 20

Brinklaan, De Brink omstreeks 1930
auteur: Eric Bor, pag. 21

Brinklaan (92)-94, Sigarenmagazijn Borneo
auteur: Eric Bor, pag. 22

Brinklaan 98, Villa Willemina
auteur: Nol Verhagen, pag.23

Brinklaan 112, De Harmonie
auteur: Eric Bor, pag. 24

Brinklaan 117, Pastorie
auteur: Nol Verhagen, pag. 25

Brinklaan 110, Apotheek Schermer
auteur: Nol Verhagen, pag. 26

Brinklaan 134, Villa Heidezicht
auteur: Nol Verhagen, pag. 27

Brinklaan 136, Villa Looverhof
auteur: Guusje Hent , pag. 28-29

Brinklaan, Het viaduct
auteur: Guusje Hent, pag.30-31

Een fluitsonate als liefsesbrief, componist Dick Kattenburg in Bussum
auteur: Eric Bor, pag 32-35

Een paar onrustige oorlogsdagen, Naarden en Bussum tijdens de April-Meistakingen van 1943
auteur: Christiaan Stam, pag. 36-39

Toeval bestaat niet: In memoriam Erst Verduin (1917-2021)
auteur: Margreet de Broekert, pag. 40-42

Bussum in boeken
auteur: Klaas Oosterom, pag. 43-44

 

Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 36, nummer 2 (september 2020), pag 38-42

Villa’s en scholen – Huisvesting van het voortgezet onderwijs

Eric Bor

Klik hier voor de PDF versie van dit artikel
De afbeeldingen zijn aanklikbaar voor vergroting

 

Nadat in 1874 station Naarden-Bussum op de lijn Amsterdam-Amersfoort was geopend, veranderde een stroom van gefortuneerde lieden uit de hoofdstad het boerendorp, dat in 1873 nauwelijks 1200 inwoners telde, in een lustoord voor de betere stand. Uiteraard wilde men voor zijn kroost gedegen onderwijs. De lagere scholen in het dorp boden soms uitgebreid lager onderwijs (ulo), maar nu kwamen er scholen als hogere burgerschool (hbs) en gymnasium. Het diploma van deze scholen gaf toegang tot het hoger onderwijs: de universiteiten en hogescholen. In onderstaande gebouwen vond dit onderwijs plaats. Het is een enigszins duizelingwekkend overzicht, mede doordat tijdens de oorlogsjaren de bezetter een aantal schoolgebouwen voor langere of kortere tijd confisqueerde en de scholen dwong allerlei noodoplossingen te bedenken. Los daarvan maakt deze opsomming zichtbaar hoe het middelbaar onderwijs in Bussum zich, net als elders in Nederland, aanvankelijk strikt langs levensbeschouwelijke lijnen ontwikkelde: rooms-katholiek, christelijk en bijzonder-neutraal. Verder laat het zien hoe de scholen zich vooral na de oorlog in bochten hebben moeten wringen om voldoende leslokalen te vinden voor het steeds maar groeiende aantal leerlingen.

 

      
 
Koetshuis bij villa Nova

Instituut Nova (Meerweg 10, oude nummering)

Op het terrein, omsloten door de Meerweg, de Prins Mauritslaan, de Corverlaan en de Graaf Florislaan, stond sinds 1897 een grote villa, die in 1901 in gebruik werd genomen door Instituut Nova, als een kostschool voor meisjes. Dit particuliere instituut bood de joffers uit de gegoede stand het programma van een 3-jarige hbs (de volledige hbs-opleiding duurde vijf of zes jaar) aan gevuld met Slöjd (een Zweedse handwerkmethode) en koken. Voor sport was er achter de school een tennisbaan.

Toen in 1911 de Gooische HBS zijn deuren opende, gaven veel ouders de voorkeur aan die school voor hun kinderen en werd het moeilijk voor Instituut Nova. Wanneer het precies zijn deuren sloot, is niet geheel duidelijk, maar in 1922 werd de villa een verpleeghuis en in 1925 werd hij gesloopt. Het koetshuis van de villa staat nog wel op het terrein, in de tuin van Graaf Florislaan 26.

 

Gooische HBS (Constantijn Huijgenslaan 12)

In 1911 werd de Gooische HBS door toedoen van enkele gemeenteraadsleden niet als openbare, maar als door een groep ouders gefinancierde bijzonder-neutrale school opgericht. Het gebouw, dat aanvankelijk net buiten de bebouwde kom van Bussum stond, werd ontworpen door de Bussumse architect C.J. Kruisweg. In 1964 kreeg de school de felbegeerde bevoegdheid ook het examen gymnasium af te nemen en werd de naam veranderd in het Goois Lyceum.
Tussen 1973 en 1978 werd het oude gebouw in delen gesloopt en vervangen door een nieuw, door architect Rutger Dirk Bleeker ontworpen gebouw. De ingang en het adres veranderden in 1973 in Vossiuslaan 2a.

 

Luitgardeschool (Nieuwe ’s-Gravelandseweg 11)

In 1917 werd de Luitgardeschool opgericht, een christelijke kostschool voor meisjes die eveneens een 3-jarige hbs omvatte, waarna een bovenbouw volgde met extra talen en huishoudelijke vakken. In 1920 werd de school uitgebreid met een lyceum in een ander gebouw (zie de tekst hieronder). In 1935 verhuisde de school naar de Nieuwe ’s-Gravelandseweg 21, de huidige villa Tindal.In 1962 sloot ze voorgoed haar deuren.

 

Villa Nieuwburg/Willem de Zwijger College (Nieuwe ’s-Gravelandseweg 38)

In villa Nieuwburg (‘de vogelkooi’) werd in 1920 de lyceumafdeling van de Luitgardeschool voor meisjes ondergebracht. Een lyceum was een school waarin je na een brugperiode kon kiezen voor de hbs- of de gymnasiumafdeling. Deze school zou uitgroeien tot het Willem de Zwijger College. Toen in 1923 ook jongens werden toegelaten, moesten er direct noodlokalen worden geplaatst en kreeg architect C.J. Kruisweg opdracht een uitbouw achter de villa te ontwerpen. Deze uitbouw werd in 1925 opgeleverd en maakt nog steeds deel uit van het schoolgebouw. Dit geldt ook voor de vleugel die in 1934 naast de villa werd geplaatst.

 In 1954 werd de villa gesloopt en kreeg het hoofdgebouw de huidige vorm.In latere jaren is er aan de achterzijde nog bijgebouwd en in 2007 is de aula/gymzaal, die in 1974 was aangebouwd, vervangen door een nieuwe aanbouw, waarin behalve een aula/gymzaal elf leslokalen zijn opgenomen.

 

Prins Hendrikschool (Oud Bussummerweg 22)

Van 1942 tot 1946 huisvestte dit pand de Prins Hendrikschool (nu de Vondelschool), tegelijk de Gooische HBS en het Lyceum (later Willem de Zwijger College). De ene week ’s ochtends de hbs en ’s middags het lyceum en de andere week andersom.

        
 
Villa Berkenheuvel aan de Nieuwe ’s-Gravelandseweg, waar de
paters-leraren van het St. Vituscollege woonden

 

Villa Quatre Bras (Emmalaan 15)

De katholieke leerlingen gingen voor de oorlog doorgaans naar het Ignatius gymnasium in Amsterdam of de rooms-katholieke hbs in Hilversum (het huidige Alberdingk Thijm College). In 1942 werd het voor hen mogelijk in Bussum te blijven, want paters van de Orde van het Heilig Kruis stichtten het Collegium Constantianum in villa Quatre Bras.

In 1946 verhuisden de Paters Kruisheren hun Collegium naar Amersfoort, wat het begin werd van het huidige Nieuw Eemlandcollege aldaar. In 1955, toen voor de school in Amersfoort een prachtig gebouw was neergezet, kwamen zij terug naar Bussum om het Vituscollege te stichten.

 

Villa Zonnewende/De Beuk (Brinklaan 144-146)

Villa Zonnewende/De Beuk huisvestte van 1875 tot 1885 een ‘Kostschool voor Jonge Dames’. Vanaf september 1941 zat in De Beuk een opleiding voor staatsexamen gymnasium en hbs. Deze opleiding was een onofficiële voortzetting van het Theosofisch Lyceum in Naarden, dat op 21 maart 1941 door de bezetter was gesloten. Dit lyceum was sinds 1927 op landgoed Drafna gevestigd. Op 4 april 1941 werd de school onder Duits beheer heropend om de leerlingen in de gelegenheid te stellen het schooljaar af te maken. De docenten boden daarna aan de leerlingen uit de voorexamenklassen nog tot het examen particulier te begeleiden, maar op verzoek van een aantal ouders namen ze ook leerlingen uit lagere klassen in De Beuk onder hun hoede. Toen de school weer een officiële status kreeg en in 1947 verhuisde naar villa Vijverberg, bleven de gymlessen op woensdag en zaterdag plaatsvinden in De Beuk.

 

Villa Vijverberg (Nieuwe ’s-Gravelandseweg 48/ Willemslaan 1)

Zoals hierboven vermeld, trokken docenten en leerlingen van het voormalige Theosofisch Lyceum, die tijdens de oorlog onofficieel in De Beuk waren doorgegaan, in 1947 in villa Vijverberg. De school kreeg de steun van de invloedrijke Busssumse Engelandvaarder, minister uit het oorlogskabinet en PvdA- senator G.J. van Heuven Goedhart. Door zijn toedoen verkreeg de school, eigenlijk tegen de wens van het departement in, rijkssubsidie en de bevoegdheid tot het afnemen van examens hbs en gymnasium voor 6 jaar.
In september 1947 ging het Goois Lyceum van start (een verwarrende naam: het huidige Goois Lyceum heette destijds nog Gooische HBS). In 1949 werd de ingang van het terrein verlegd naar de Willemslaan en werd het adres Willemslaan 1. Helaas werd de subsidie in 1953 niet verlengd, waardoor de school moest sluiten.
In 1955 openden de Paters Kruisheren in villa Vijverberg een katholiek lyceum, dat uit zou groeien tot het huidige Vituscollege. Een nieuw schoolgebouw kon het Vitus pas betrekken in 1966.

Voordien werd het gestaag groeiende leerlingenaantal ondergebracht in steeds meer noodlokalen op het glooiende terrein van villa Vijverberg. Toen het Vitus in 1966 was verhuisd, werden de zestien noodlokalen gedeeld door het Willem de Zwijger College en de Gooische HBS. Doordat de omvangrijke babyboomgeneratie in die jaren naar het voortgezet onderwijs ging, kregen ook die scholen voortdurend meer leerlingen (in 1955 telden alle scholen voor gymnasium, lyceum, hbs en mms in Nederland tezamen 35.000 leerlingen, in 1965 waren het er 83.000.) De villa werd afgebroken, maar de noodlokalen hebben tot 1979 dienst gedaan.

       
Het Broederhuis aan de Sint Vitusstraat, waar de gymnasium
afdeling van het St. Vituscollege enkele jaren gehuisvest was
 

 

Villa Berkenheuvel (Nieuwe ’s-Gravelandseweg 57)

Villa Berkenheuvel werd in 1958 aangekocht door de Orde van het Heilig Kruis uit Amersfoort, die op het terrein van deze villa het (St.-)Vituscollege liet bouwen. Aanvankelijk bewoonden de Paters Kruisheren die lesgaven op het Vitus de villa. Later kwamen er de financiële administratie en de vakken Latijn, Grieks en burgerinformatica. In 1984 werd de villa verkocht.

 

Broederhuis (St.-Vitusstraat 4)

Het Broederhuis bij de St.-Vituskerk huisvestte van 1963 tot 1966 de gymnasiumafdeling van het Vituscollege.

 

        
 
Het Vituscollege aan de Beerensteinerlaan, met op rechts-
achteraan  het nieuwe Art-gebouw

Vituscollege (Beerensteinerlaan 69

Al toen het door architecten F.J. Wiegerinck en H.J. van Balen ontworpen gebouw van het Vituscollege in januari 1966 werd opgeleverd (zie eerder), boden de 32 lokalen te weinig ruimte om alle 680 leerlingen onder te brengen. Er werd onderwijs gegeven in allerlei ruimten die daar niet voor waren bestemd (bibliotheek, spreekkamer, dokterskamer). Toen er voor de nieuwe cursus in augustus 730 leerlingen werden verwacht, werden er direct op het voorplein noodlokalen bijgebouwd.

In de jaren tachtig zijn er achter de school noodlokalen bijgebouwd en de lokalen van het voorplein zijn verwijderd. In 2005, na de voltooiing van het bètagebouw, konden ook die noodlokalen verdwijnen.
De noodlokalen rechts voor de school zijn in 2019 vervangen door het Artgebouw, rechts op de foto.

 

Bronnen

  • Archief Historische Kring Bussum
  • Archief Willem de Zwijgercollege
  • ‘Gerrit Borgers’, in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde 1988, blz.125 e.v.
  • ‘Het Goois Lyceum wordt gesloten. Experiment mislukt’, in: De Telegraaf, 27 juni 1953
  • luchtfoto.nl
  • Martin Heyne: Bussum, Beeld van een dorp. Bussum 1999, blz. 21
  • ‘Wat Drafna zal vervangen’ in: Het Vaderland, 8 augustus 1941

 

 

 

Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 36, nummer 2 (september 2020), pag 43-44

BUSSUM IN BOEKEN

Klaas Oosterom

Klik hier voor de PDF versie van dit artikel
De afbeeldingen zijn aanklikbaar voor vergroting

In deze rubriek bespreekt  boeken die bij een thema passen. De hier besproken boeken passen bij het onderwerp erfgooiers. De Week van de erfgooier gaat dit najaar vanwege de Coronamaatregelen niet door. De HKB wil met dit boekenoverzicht en een lezing op 9 oktober toch aandacht aan de erfgooiers schenken. De boeken zijn in het Documentatiecentrum van de Historische Kring in te zien. Sommige zijn nog in de boekhandel te koop en andere zijn veelal tweedehands via Internet verkrijgbaar

 

Erfgooiers

Het nieuwste boekje over de erfgooiers is van 2019.
Auteur is Anton Kos, die veel over de erfgooiers heeft gepubliceerd.
In dit 48 blz. tellende boekje, dat is uitgegeven door de Stichting Stad en Lande van Gooiland, zet hij de meer dan 1050-jarige geschiedenis van de oorspronkelijke bevolking van het Gooi uiteen in 10 tijdvakken. De tekst is gebaseerd op de artikelen die hij tussen 2014 en 2017 in het blad van de Historische Kring Laren publiceerde.
Op het omslag: scharende erfgooiers in 1946.

  

Erfgooiers geportretteerd

Koos Breukel maakte fotoportretten van ‘Gooise geërfden’ (mannen en vrouwen) en van ‘families’.
De foto’s werden in 2015 geëxposeerd in het Singer Museum in Laren.
De landschapsfoto’s zijn van Dirk Kome. Anton Kos schreef de teksten.
Het is in 2017 uitgegeven door het Goois Natuurreservaat en de Stichting Stad en Lande van Gooiland, ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van de Stichting.

 

Erfgooiers Ten eeuwigen dage

Het standaardwerk van Anton Kos en Karin Abrahamse over de geschiedenis van de erfgooiers en van het Gooise landschap.
De toenmalige boeren uit het Gooi verwierven in de 15de eeuw erkenning van hun gebruiksrechten op de woeste gronden. Hun organisatie Stad en Lande van Gooiland bleef tot in de 20ste eeuw in stand.
In kaderteksten staat aanvullende informatie over de erfgooiers.
Bijzonder zijn de geschilderde en getekende portretten van erfgooiers. Het boek sluit af met de lijst van namen van alle erfgooiers uit 1708, die sindsdien het uitgangspunt is geweest voor de erkenning van de rechten van de erfgooiers.

 

De geschiedenis van het Gooi en zijn erfgooiers

Historicus dr. A.C.J. de Vrankrijker en kunstenaar Eppo Doeve tekenden voor dit informatieve boekje uit 1984.
In 24 ‘vensters’ wordt de geschiedenis uit de doeken gedaan.
De rechten van de boeren in de dorpen en de poorters uit de stad Naarden werden in 1404 vastgelegd in de eerste schaarbrief. Ook later moesten zij voor hun rechten strijden. In de loop der eeuwen veranderde de erfgooiersgemeenschap van karakter, doordat er steeds minder boeren overbleven en er juist steeds meer erfgooiers kwamen die geen boer meer waren. Een deel van de grond werd bestemd voor woningbouw, een ander deel werd natuurreservaat. In 1971 werd de organisatie ontbonden.

 

Het Gooi en de Erfgooiers

In de eeuwenoude geschiedenis van de erfgooiers is de Erfgooierswet van 1912 een keerpunt. Onder de energieke leiding van voorzitter Emil Luden (1863-1942) werd de organisatie van Stad en Lande omgezet in een vereniging en werden alle betrokkenen weer bij de tijd gebracht.
Luden schreef in dit boek over de veranderingen. Mooie uitspraak: ‘Te meenen echter dat al deze verbeteringen de belanghebbenden tot dankbaarheid en tevredenheid hebben gestemd, zoude een vergissing zijn. De mensch, vooral de boer en bij uitstek de Erfgooier, lijdt niet aan een overmaat van tevredenheid.’

 

 

 

Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 36, nummer 2 (september 2020), pag 1

Klik hier voor de PDF versie van dit artikel
De afbeeldingen zijn aanklikbaar voor vergroting

HKBdeflogo2020ZW kleinHistorische Kring Bussum
Opgericht 7 juni 1983
ISSN 1871-2266

Bussums Historisch Tijdschrift
Jaargang 36 nr. 2 – september 2020
Losse verkoop € 7,50
Uitgever: Historische Kring Bussum 

Redactie: Frank de Groot, Anneke van de Koppel, Nol Verhagen
Redactiesecretariaat: Inge Engelbarts, Lijsterlaan 313, 1403 AX Bussum. E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Medewerkers aan dit nummer: Annet Betsalel, Eric Bor, Jos van Eijden, Nico Guns, Guusje Hent, Klaas Oosterom, Nol Verhagen, Gijs Vorstman, Luud Wierenga
Foto’s en beeldmateriaal: aangeleverd door auteurs, diverse archieven, archief HKB; zie verder artikelen
Vormgeving: Anneke van de Koppel
Druk: Drukkerij Walden, Bussum

Documentatiecentrum
Adres: Stationsweg 3, 1404 AN Bussum
Telefoon: 035-69 129 68
Openingstijden: maandag, woensdag en donderdag van 10.30-12.00 uur; of op afspraak
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Website: www.historischekringbussum.nl
Facebook: www.facebook.com/HistorischeKringBussum/

Lidmaatschap & abonnement
De (minimum) contributie bedraagt € 15,00 per kalenderjaar. Voor verzending buiten Bussum, Naarden en de Hilversumse Meent wordt dit bedrag met € 7,50 verzendkosten verhoogd.U kunt zich aanmelden als lid bij voorkeur per e-mail aan Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of telefonisch 035-6912968.
Opzegging schriftelijk vóór 1 december.
Nieuwe leden ontvangen alle nummers van het tijdschrift van het lopende jaar.
Contributie en donaties: NL93 INGB 000 46 168 07
Losse nummers van het tijdschrift zijn voor € 7,50 verkrijgbaar bij het Documentatiecentrum en bij Boekhandel Los en Boekhandel Bruna te Bussum.

 
pag 6  
     
  
pag. 15  

Advertenties
Voor informatie kunt u contact opnemen met de redactie, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of telefoon 035-6919221

Inhoud
Van de redactie, 3
Monumenten om te leren, 4
Alef-Beth – Het joods onderwijs in Bussum vanaf 1911, 10
De Broeders van Maastricht in Bussum, 15
Honderd jaar Volksuniversiteit Naarden-Bussum, 20
Het Instituut tot Onderwijs van Blinden, Visio, 24
Michiel Noordewier, kunstschilder en geliefde docent klassieke talen, 28
Meer uitgebreid lager onderwijs in Bussum, 31
De schoenmaker bleef bij zijn leest, 36
Villa’s en scholen – Huisvesting van het voortgezet onderwijs, 38
Bussum in Boeken, 43

 

Auteursrecht voorbehouden. Gehele of gedeeltelijke overneming of reproductie van de inhoud van deze uitgave, op welke wijze dan ook, is zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteursrechthebbende verboden, behoudens beperkingen bij de wet gesteld.
Secretariaat: Stationsweg 3, 1404 AN Bussum

De Vereniging
De Historische Kring Bussum stelt zich ten doel het bevorderen van de kennis van en de belangstelling voor de geschiedenis van Bussum en omgeving en zet zich in voor het belang en behoud van het cultureel en historisch erfgoed aldaar. Zij probeert dat doel te bereiken door een documentatiecentrum in stand te houden, een tijdschrift uit te geven en tentoonstellingen, lezingen en excursies te organiseren
De vereniging heeft een aantal werkgroepen die historisch materiaal verzamelen, bestuderen, publiceren en opnemen in de digitale database van de HKB.De Historische Kring Bussum is per 1 januari 2011 aangemerkt als ANBI (algemeen nut beogende instelling). Het fiscaal nummer is RSIN 8166.01.227.

 

 

 

Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 36, nummer 2 (september 2020), pag 3

Leermonumenten

De redactie

Klik hier voor de PDF versie van dit artikel

 

De Open Monumentendagen 2020 hebben van de landelijke organisatie het thema ‘Leermonumenten’ meegekregen. Maar wat is een leermonument? In Van Dale komt het woord niet voor. Maar er zijn natuurlijk heel wat monumenten waarvan je iets kunt leren, en er zijn ook veel monumenten waarin je iets kunt of kon leren. Denk maar aan al die monumentale scholen, die soms ware burchten van geleerdheid waren, dat dacht je tenminste als je voor het eerst als klein jongetje of meisje in die lange, hoge gang stond. Ook Bussum heeft zulke scholen gekend, en gelukkig zijn er nog een paar over. Niet de prachtige Koningin Wilhelminaschool, die ooit aan het eind van de Brinklaan stond om verwonderde treinreizigers naar Bussum te lokken – die is in 1971 helaas afgebroken. Maar gelukkig is er nog de Vondelschool, voorheen Prins Hendrikschool. Ook de Paulusschool bij Spant!, nu kinderdagverblijf de Bommelburcht, staat nog overeind, net als de Julianaschool aan de W. Kalfflaan in het Brediuskwartier. De Julianaschool en de Vondelschool doen nog steeds daadwerkelijk dienst als ‘Leermonument’. Gijs Vorstman schrijft in dit nummer van het Bussums Historisch Tijdschrift over deze monumenten en hun architecten.

Geen monument (of maar ten dele) in de fysieke zin van het woord, maar wel een ‘monument van de geest’, is het Willem de Zwijger College, dat dit jaar honderd jaar bestaat. COVID-19 heeft een gemene spaak gestoken in het wiel van de jubileumviering. Tijdens de aanstaande Open Monumentdagen proberen we dat een beetje goed te maken, want de Historische Kring Bussum en het Willem de Zwijger College slaan dan de handen ineen en organiseren een programma dat plaatsvindt in de school. Begonnen als de lyceumafdeling van de Luitgardeschool voor (rijke) meisjes, groeide deze school uit tot het Christelijk Lyceum (voor jongens en meisjes), in 1955 vernoemd naar Willem de Zwijger. Eric Bor, oud-leraar aan die school, heeft uitgezocht waar de Bussumse middelbare scholen in de afgelopen 110 jaar zoal onderdak hebben gevonden.

Een ander ‘monument van de geest’ is de Volksuniversiteit Naarden-Bussum, die dit jaar ook al honderd jaar bestaat. Een initiatief van de gegoede burgerij, bedoeld voor de minder goed bedeelden en de minder hoog opgeleiden, maar door de doelgroep niet altijd op waarde geschat. Toch vonden er in de eerste 25 jaar maar liefst 1864 bijeenkomsten plaats, met meer dan 180.000 deelnemers.

En dan waren er nog de Broeders van Maastricht, die in navolging van de Zusters van Amersfoort hier in 1908 een katholieke jongensschool stichtten, en later voetbalvereniging SDO hielpen oprichten, en tafeltennisvereniging Good Luck, en nog later jeugdmuziekgezelschap ViJos. Twee oud-leerlingen van de broeders schrijven een boek over hun leermeesters en lichten alvast een tipje van de sluier – voor zover dat mogelijk is bij een broeder.

‘Echt leder’ gold lang als een keurmerk voor kwaliteitsschoeisel. Aan deze interpretatie van Leermonumenten wordt recht gedaan in een artikel over de leden van de familie Iking, die tot aan het begin van dit jaar onze schoenen hebben gerepareerd.

Dit en meer in deze aflevering van BHT. Bezoek tijdens de Open Monumentendagen op 12 september onze bijeenkomst over Leermonumenten in het Willem de Zwijger College of een van de andere Open Monumenten. Lees erover in de brochure die u bij deze BHT aantreft. Tot ziens op de Open Monumentendagen.

 

Actueel

Monumentenschildjes geplaatst

 De eerste monumentenschildjes hebben in Gooise Meren hun bestemming gevonden. Wethouder Schimmel heeft ze uitgereikt aan de eigenaren van zes gemeentelijke monumenten in Bussum en Naarden.

In Bussum ging het om Statenlaan 30-32 (zie de foto's van de dubbele villa) en Stargardlaan 12. In Naarden om Lambertus Hortensiuslaan 8, Wethouder Königlaan 14 en Sint Annastraat 17. De gemeente heeft de schildjes laten maken om de 500 monumentale panden in Gooise Meren meer zichtbaarheid te geven. Voor zover bekend zijn er al rond de honderd schildjes aangevraagd die kunnen worden afgehaald bij de balie in het gemeentehuis. Bussum telt 75 gemeentelijke monumenten.

Lees meer...

Actueel

Stationsfeestje

NS en ProRail wilden graag even stilstaan bij de afgeronde renovatie van station Naarden Bussum. Daarom was het vrijdagmiddag 27 januari een drukke bedoening in de ruimte pal achter het documentatiecentrum van de Historische Kring Bussum. Uitgenodigd waren allereerst de mensen die direct betrokken waren bij de werkzaamheden van de afgelopen tijd. Verder stond de bijeenkomst open voor de pers en afgevaardigden van de gemeente, onder wie de burgemeester die alle betrokkenen dankte en het station een icoon van Gooise Meren noemde. Er was ook een select gezelschap van de Historische Kring Bussum aanwezig. In de geïmproviseerde ontvangstruimte hingen fotocollages van de HKB waarmee de recente werkzaamheden en veranderingen in het complex samen met het boeiende stationsverleden in beeld waren gebracht.

Lees meer...

Foto van de maand

Januari 2023

Deze keer in de rubriek foto van de maand twee foto's van de Herenstraat, met als thema vroeger en nu. De linker foto is uit 1898, de andere is eind 2022 gemaakt. De naam werd in het verleden met dubbel "e" geschreven;  waarom de straat een "e" is kwijt geraakt is onduidelijk. 

Het  is een van de oudste straten van Bussum en was een van de belangrijkste verbindingen tussen het centrum en ’t Spiegel. Er hebben scholen, boerderijen, logementen en winkels gestaan en lange tijd was het de enige straat waar de gemeente aan de overkant van het spoor bedrijven en winkels toestond.  Het pand rechts bij de spoorwegovergang is nr. 45 en daar is momenteel Café de Boemel gevestigd. Van 1980 tot 2010 was er een Café met Jazzclub “Langs de Lijn” gevestigd. Voor 1980 was er een drankhandel Janson de gebruiker van het pand. 

We hebben 123 gasten en geen leden online