Home
Open Menu

Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 25, nummer 2 (augustus 2009)


 

Thema:

Bussum op de kaart

Open Monumentendag 2009:

 

 

 

 

 

Inhoud
(van de redactie), pag. 1

Wat vindt u in dit nummer? Bussum op de kaart
(van de redactie), pag. 3

Bussum op de kaart
Auteur: Jenika van der Torren, pag. 4-8
Het thema van Open Monumentendag 2009 is 'op de kaart'. De uitdrukking 'op de kaart zetten' verwijst naar het plaatsen van een object op een geografische kaart. Het object kan een rivier, berg, stad, dorp,. kasteel, weg, tol, en nog veel meer zijn. Met dit thema als uitgangspunt is het interessant om te kijken op welke kaarten uit de geschiedenis van de cartografie van Nederland Bussum voorkomt en waarom.

Typografie in Bussum
Auteur: Alexander Overdiep, pag. 9-15
Letters, leuke letters, mooie letters, rare letters, ouderwetse letters, onduidelijke letters en héél veel gewone letters: dat is wat je tegenkomt, de hele dag door, om je heen. De korte wandelroute voor de Open Monumentendag 2009 leert je anders  kijken naar letters, zo is de ervaring.

Uitgaansgelegenheden in het oude centrum van Bussum
Auteur: Chris Leenders, pag. 16-21
Dit stuk beschrijft de geschiedenis van de Bussumse uitgaansgelegenheden die zich ruwweg in het oude centrumgebied bevonden, met als kern: de Brinklaan, Eslaan, Vlietlaan en de Nassaulaaan/Veldweg.

Een wandeling door het Nassaupark
Auteur: Lars Wieringa, pag. 22-25
Honderd jaar geleden was er vanuit Joseph Biegels Villa Nassau aan de Brinklaan een doorkijk op het Nassaupark, dat aan de overzijde van de in 1874 aangelegde spoorlijn was gelegen. Het wandelpark Nassaupark veranderde destijds door verdere verkaveling al langzaam in een woonpark, dat het tot op heden nog is. Veel mensen, zelfs die in het Spiegel wonen, kennen het Nassaupark niet, alleen de laan die haar naam draagt.

De familie Tramontina
Auteur: Jaap van Welsen, pag. 26-27
In de Eslaan, op nummer 5, woonde bijna dertig jaar een Italiaanse familie, het gezin van de terrazzowerker Antonio Tramontina. In de fotocollectie van de Historische Kring bevonden zich een aantal foto's van deze familie. Dit was aanleiding voor een klein onderzoekje naar hun geschiedenis. Het onderzoek vorderde aanvankelijk moeizaam, maar leidde uiteindelijk naar een in Hilversum woonachtige kleinzoon.

Mariënburg: Burcht van Maria
Auteur: Klaas Oosterom, pag. 28-30
In het centrum van Bussum ligt een groene oase: Mariënburg. Iedereen die vaak in het centrum komt kent het mooie, maar verwaarloosde smeedijzeren hek en de ingangspartij aan de Brinklaan tegenover de Nieuwe Brink. Daarachter strekt zich een ’kloostertuin’ uit, waar tijdens de Open Monumentendagen 2009 doorheen gewandeld kan worden. In het midden staat het gebouwencomplex van de ‘burcht van Maria’. Grenzend aan dit complex lag een bewaarschool en 200 m zuidwaarts een meisjesschool. Hier volgt de geschiedenis van Mariënburg en haar bewoners.

Villa Corry aan de Vlietlaan
Auteur: Nel Krijnen-van Gog, pag. 31-32
Op de verfraaiingskaart van Bussum van 1884 staan zes villa’s in het gebied tussen de Veerstraat (de vroegere Krabbensteeg) en de Eslaan (voorheen Oud Bussummerlaan). Het zijn: Willem Barends, Willem Tell, Benjamin Franklin, James Watt, Cornelis Hove en de Villa Louise. Tussen de villa Cornelis Hove en Villa Louise ligt nog een kavel onbebouwde grond. Dit is geschiedenis van de Villa Corry, die op die plek gebouwd zou worden.

De toekomst voor het historische centrum van Bussum
Auteur: Antoinette Soede, pag. 33-35
Het centrum van Bussum staat bekend om zijn gezellige en kleinstedelijke uitstraling. Door het bezoekend publiek wordt het centrum geïnterpreteerd als een prettig gebied om te winkelen en te verblijven. Veiligheid en rust zijn de kernbegrippen van dit karakter. Maar in het centrumgebied van Bussum wordt, ondanks de rustige uitstraling, hard gewerkt aan allerlei nieuwe projecten. De gemeente Bussum werkt aan nieuwe invullingen die het karakter van het centrum in de nabije toekomst gaan versterken. Samen met allerhande partijen, van eigenaren tot omwonenden, bekijkt de gemeente Bussum de mogelijkheden van diverse centrumprojecten. Dit moet zich gaan vertalen in een centrumvisie, waarin de samenhang van alle functies binnen het centrum centraal staat. De visie richt zich op de toekomst van het centrum van Bussum. Het is de opzet dat door de centrumvisie en alle projecten hierbinnen het centrum een betere positie in de regio krijgt.

Colofon
(van de redactie), pag. 24

 

 

Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 25, nummer 1 (april 2009)


Inhoud
(van de redactie), pag. 1

Wat vindt u in dit nummer? Dit keer geen themanummer, maar diverse mooie artikelen
(van de redactie), pag. 3

De Brigade Bussum van de Koninklijke Marechaussee
Auteur: Jaap van Welsen, pag. 4-9
In Bussum is bijna zeventig jaar een bijzondere politie-eenheid gevestigd geweest: een brigade van de Koninklijke Marchaussee.

Beton in het Fransche Kamp
Auteur: Klaas Oosterom, pag. 10-13

De Rozenboom, deel 3
Auteur: Nel Krijnen-van Gog, pag. 14-21

Online schatgraven in het archief
(van de redactie), pag. 21

De Naarder en Bussummer Eng vóór 1902
Auteur: Martin Heyne, pag. 22-27
Tot nu toe is er nog geen studie gemaakt van de historie van de Naarder en de Bussummer Eng. Dat is in hoofdzaak te wijten aan het ontbreken van betrouwbaar kaartmateriaal dat ver genoeg terug gaat, waarbij we moeten denken aan de 16e eeuw. Ook beschrijvingen uit die periode zijn niet te vinden. Alleen door het vergelijken met ontwikkelingen rond de andere Gooise dorpen zijn wat aanwijzingen te achterhalen. Een groot probleem hierbij is dat Bussum rond 1500 verplaatst is, en na 1672 veel van de oorspronkelijke hoge (eng)gronden rond Naarden zijn afgegraven. In de volgende bijdrage zal niettemin geprobeerd worden aan de hand van latere sporen de grote lijnen aan het licht te brengen.

Het Dolle kerkje
Auteur: Klaas Oosterom, pag. 28-35
In het begin van de Iepenlaan, op nummer 6, in een oud deel van het dorp Bussum over het spoor, staat een kerkgebouwtje uit 1891, het zogenaamde ‘dolle kerkje’. Het werd achtereenvolgens gebruikt door de Gereformeerde Kerk en de Christelijk Gereformeerde Kerk. Dit is het verhaal van het kerkgebouw, en de geschiedenis van de kerkelijke gemeenten en de mensen die er kerkten. Het is tevens de geschiedenis van een aanzienlijk deel van het protestantisme in Bussum.

Colofon
(van de redactie), pag. 36

 

Bussums Historisch Tijdschrift. jaargang 30, nummer 3 december 2014)




 

Thema: 

100 jaar Openbare Bibliotheek

 

 

Zie ook het artikel Negentig jaar Openbare Bibliotheek Naarden-Bussum,:
Contactblad van de Historische Kring Bussum, jaargang 20, nr. 1 (april 2004), pag. 7-12

 

  Colofon en Inleiding
(van de redactie), pag. 1

Eer schept ge water met een zeef . . . Het eerste Naarden-Bussum samenwerkingsproject
(van de redactie), pag. 2-3

Verslag in de Gooi- en Eemlander van de opening op 21 april 1914 van de Openbare Leeszaal en Bibliotheek Naarden-BussumOpenbare Leeszaal en Bibliotheek Naarden-Bussum
(van de redactie), pag. 4-5
In tegenwoordigheid van de burgemeesters dezer gemeente en Naarden, Mr. s’ Jacob en H.M. Wesseling, en de wethouders Mr. Moolenburgh, Van Norren en Van Eijcken Niekerk, benevens verscheidene raadsleden van beide gemeenten en bestuursleden van verschillende vereenigingen alsmede tal van genoodigden, had gisteravond de officieele opening plaats van “de Openbare Leeszaal en Bibliotheek Naarden-Bussum” aan de Generaal de la Reijlaan alhier.

Een Openbare Leeszaal en Bibliotheek voor Naarden en Bussum
auteur: Nol Verhagen, pag. 6-9
Dit jaar, 2014, vieren we het 100-jarig bestaan van de Openbare Bibliotheek Naarden-Bussum. Maar wie goed kijkt naar oude foto’s van het bibliotheekgebouw aan de Generaal de la Reylaan zal zien dat er boven de ingang stond: ‘Opgericht in 1913’. Hoe het zo gekomen is, daarover gaat dit artikel.

Het gebouw aan de Gen. De la Reylaan
auteur: Klaas Oosterom, pag. 10-11
In 1914 kregen Naarden en Bussum een Openbare Leeszaal en Bibliotheek. Dit artikel gaat in op het gebouw, waarin nu een apotheek en een huisartsenpraktijk zijn gevestigd.

Mej. M. Hildebrandt, eerste bibliothecaris van Naarden-Bussum - Durf te leven - ja, maar ook: durf te lezen!
auteur: Nol Verhagen, pag. 12-13
Mej. M. Hildebrandt werd in 1913 aangesteld als eerste bibliothecaresse van de OLB Naarden-Bussum. In 1919 nam ze alweer ontslag. Maar in de tussentijd moet zij een stevig stempel op de jonge bibliotheek gedrukt hebben.

De Eerste collectie
auteur: Nol Verhagen, pag. 14-15
De fonkelnieuwe Openbare Leeszaal en Bibliotheek van Naarden-Bussum is in 1914 nog maar nauwelijks geopend of daar valt een schrijven van de Centrale Vereeniging voor Openbare Leeszalen en Bibliotheken op de mat. De Commissie van Toezicht op de Openbare Leeszalen heeft “de aanwinstenboeken en voorloopige tijdschriftlijsten der Bussumsche Openbare Leeszaal en Bibliotheek” ter inzage gekregen en levert daar beleefde maar niet mis te verstane kritiek op.

De R.K. Openbare Leeszaal en Bibliotheek "Dr. Schaepman"
auteur: Nol Verhagen, pag. 16-17
De in 1913 opgerichte Openbare Leeszaal en Bibliotheek Naarden-Bussum streefde ernaar een waarlijk openbare voorziening te zijn voor alle inwoners van Naarden en Bussum. Dat streven werd actief bevorderd door ook onder de katholieke bevolking te zoeken naar vertegenwoordigers in het bestuur en de boekencommissie. De Rooms-Katholieke Kerk stond daar echter argwanend tegenover. De kerk oefende op religieus en moreel gebied een stevig gezag uit over de gelovigen en wilde graag controle houden op wat deze te horen en te lezen kregen. Vandaar dat al kort na de oprichting van de OLB Naarden-Bussum initiatieven werden ontplooid om te komen tot een eigen, rooms-katholieke openbare leeszaal en bibliotheek.

'Aanstotelijk voor de eerbaarheid'
auteur: Ben Koning, pag. 18-19
‘Aanstotelijk voor de eerbaarheid’ is de titel van een artikel uit 1989 van Greetje Heemskerk over het gemeentelijk toezicht op de leesbibliotheken (o.a. in Bussum) in de jaren '30 van de vorige eeuw.

Een factor tien - over geld gesproken
auteur: Nol Verhagen, pag. 20-21
Hiernaast staan de Exploitatie 1914 en de Begroting 2014 afgedrukt. Dat geeft ons een mooie gelegenheid om een financiële vergelijking te trekken tussen toen en nu. Daarbij moeten we allereerst bedenken dat het geld intussen bijna 25 keer minder waard is geworden ([1]. De f 5042,89½ (ja, ze hadden toen nog halve centen – die zouden in onze tijd een (euro)stuiver waard geweest zijn) vertegenwoordigen in geld van nu dus een bedrag van ongeveer f 125.000, of € 57.000.

Mevrouw Truus van den Pol, directeur van de OB van 1966 tot 1989
auteur: Jan-Willem Henfling, pag. 22-23
De bibliotheek aan de Brinklaan naast de Wilhelminakerk lijkt nieuw, oogt modern, maar is toch alweer 27 jaar beeldbepalend voor die drukke hoek van Bussum. De toenmalige directeur mevrouw Truus van den Pol (1931) heeft een belangrijk stempel gedrukt op het gebouw. BHT zocht haar op en ontmoette een vitale en innemende tachtiger.

Leesavonturen van een eeuwig jonge Bussumer
auteur: Jan Schippers, pag. 24-25
Als kind in een Nederlands Hervormd nest werd ik omringd door boeken van de protestants-christelijke uitgeverijen Callenbach uit Nijkerk en Kluitman uit Alkmaar. Deze kinderliteratuur werd vooral aanbevolen door de Zondagschool waar ik steeds heen moest. De boeken van W.G van de Hulst – met de vele gedachtepuntjes – kon ik wel waarderen. Je hóórde die afgewogen emotionele zinnen gewoon: alsof de zondagschooljuffrouw aan het woord was. De grote Kinderbijbel van Van de Hulst was een magnum opus voor mij – dat kwam waarschijnlijk ook door die prachtige tekeningen van Isings.

Interview met Barend Eikelenboom, directeur van de OB Naarden-Bussum vanaf 1989
auteur: Nol Verhagen, pag. 26-27
Barend Eikelenboom (1955) is al 25 jaar directeur van de OB Naarden-Bussum. Hij is zijn hele professionele leven werkzaam geweest in de bibliotheeksector. Na zijn studie aan de Bibliotheek en Documentatie Academie Frederik Muller in Amsterdam werkte hij acht jaar in de openbare bibliotheek van Amstelveen. Daarna was hij drie jaar directeur in Wassenaar en vanaf 1989 in Naarden-Bussum.

Bussum in boeken
auteur: Klaas Oosterom, pag. 28
Lezen voor iedereen
De zaak Beukenoot
Bussum door schrijversogen
Het Nederlands Literatuur Kwartet

Bussums Historisch Tijdschrift
Jaargang 30, nummer 2 (september 2014)

 

 

 

 

                     Thema: Op reis!

           Open Monumentendag 2014

 

 

 

 

 
Colofon en Inhoud
(van de redactie), pag. 1

Route van de Gooische stoomtram in 1900
(van de redactie), pag. 2

Op reis! Het spoor, de trein, de tram, de bus en het station
(van de redactie), pag. 3

Bussum en de forens
auteur: Chris Leenders, pag. 4-7
Dit artikel gaat over de ontwikkeling van Bussum sedert de aanleg van de Oosterspoorweg, die Bussum uit zijn isolement haalde en tot grote bloei bracht.

De Gooische Stoomtram
auteur: Chris Leenders, pag. 8-11
Dit is het verhaal van de Gooische Stoomtram, van het begin in 1881 tot aan het einde in 1947. Het verhaal van de gruwelijke Gooische Moordenaar vindt u elders in dit nummer.

De Gooische Stoomtram - route per fiets
auteur: Klaas Oosterom, pag. 12-13
Deze fietstocht gaat langs de route zoals die ooit, vanaf de jaren 80 van de 19e eeuw (1882 t/m 1947) tot na de Tweede Wereldoorlog werd gereden door de Gooische (stoom)tram. De tram reed vanuit Bussum langs Naarden en door Huizen, Blaricum en Laren naar Hilversum. Van daaruit werd de route in omgekeerde volgorde afgelegd. We fietsen de tramroute vanaf Bussum via Huizen naar Hilversum. Vanaf station Hilversum rijden we weer terug naar Bussum. De totale afstand van de route is ruim 25 km. Heruitgave door de Historische Kring Bussum in 2014 van de oorspronkelijke uitgave van Bep (G.L.) De Boer 1993. Laren NH. Zijn gegevens kwamen van W.I. Engel.

De Gooische Moordenaar
auteur: Chris Leenders, pag. 14-15
Op 16 februari 1883 werd de Stoomtramweg Bussum-Huizen N.V. opgericht. Het traject liep van station Naarden-Bussum via Naarden naar Huizen. Vanaf het station ging het via de Comeniuslaan linksaf de Lambertus Hortensiuslaan op, de Rijksstraatweg over en dan via de Thierensweg en de Galgebrug naar de Chemische fabriek Naarden Chefana om via een bochtig traject de halte Drafna te bereiken en uiteindelijk via de Flevolaan in Huizen te belanden (zie ook de fietstocht langs dit traject elders in dit nummer). Er werd reclame gemaakt door allerlei kleine boekjes uit te geven met wandelingen en andere toeristische tips. Een zo’n titel luidde: Door het Gooi met de tram en verder te voet. Die wandelingen gingen bijvoorbeeld door villapark het Spiegel, langs de toenmalige renbaan Cruysbergen en vervolgens naar ’s Graveland, om via het Spanderswoud weer terug te keren naar Bussum. Aan de andere kant van Bussum ging men naar de bekende pleisterplaatsen Jan Tabak of de Gooische Boer, om door de prachtige ‘Crailoosche bosschen’ te wandelen, de modelboerderij Oud Bussem te bezoeken of naar de uitspanning Oud Valkeveen om van de Zuiderzee te genieten. Behalve passagiers werd er ook veel vracht vervoerd.

Ein Wienerkind in Bussum
auteur: Klaas Oosterom, pag. 16-18
Mevrouw Vos-Havránek uit Bussum schonk de Historische Kring voor haar overlijden meer dan 15 plakboeken met ansichtkaarten vanaf de jaren ‘20, eigen foto’s, kranten en knipsels uit 1945 en uit de jaren ‘70, ‘80 en ‘90. In de keuze van de knipsels legt ze een voorkeur aan de dag voor mensen (vooral middenstanders), voor panden in Bussum die gesloopt werden en voor kerken. Haar verhalen en afbeeldingen zijn en worden gebruikt voor de krantenrubriek Uit de Bussumse Historie. Haar dochter leende ons een plakboek met vele aantekeningen, waaruit een beeld van haar leven oprijst. Alle drie haar kinderen vertelden over hun actieve moeder en haar verlangen naar Wenen. Wie was deze vrouw die zo geïnteresseerd was in mensen en met velen een intensieve correspondentie voerde?

Rondleiding door station Naarden-Bussum
auteurs: Jaap van Hassel en Chris Leenders, pag. 19-22

De lift
auteur: Nol Verhagen, pag. 23-25
Sinds De Lift van Dick Maas in 1983 een kaskraker werd in de Nederlandse bioscopen, weten we dat liften zo hun eigen snode plannen kunnen hebben. In Bussum was zelfs een liftschacht al voldoende om ingenieurs, projectleiders en bouwvakkers tot wanhoop te drijven. Hieronder volgt een compilatie van berichten in de lokale persmedia (ontleend aan het digitaal archief van de Historische Kring Bussum http://www.historischekringbussum.nl/) die een waar horrorverhaal vertellen. Gelukkig weten we nu dat het sprookje goed afliep!

Station: tempel of zwembad? Over de beleving van station Naarden-Bussum
auteur: Luud Wierenga, pag. 26-31
Loop je zomers door de Prins Hendriklaan naar het station Naarden-Bussum, dan ervaar je de ruimte als een donkergroene tunnel. Aan het einde doemt het lichte stationsplein op als een ‘poort naar de wereld’. Tijdens de industriële revolutie, vanaf het midden van de 19e eeuw, evolueren vorm en uiterlijk van gebouwen internationaal. Er is behoefte aan veel ruimte en dus grote, omvangrijke gebouwen om in te werken en te wonen. Nieuwe buurten en wijken ontstaan. Zo ook in Bussum en Naarden.

De BUS van Bussum naar Naarden . . .
auteur: Jan-Willem Henfling, pag. 32-33
Dit liedje zongen we vanaf 1960 vol trots als we over de Brinklaan wandelden, want nooit eerder stond Bussum zo duidelijk op de kaart. Het was lang voordat de walkman leidde tot mensen die als zwijgende zombies hoofdschuddend over straat liepen. Moeders zongen luidkeels uit het raam, krulspelden in het haar en de maat zwaaiend met een stofdoek, bouwvakkers galmden in koor van steigers. Wij, mijn broer en jongere zusjes, hadden een bijzondere band met dit lied, want het ging over ‘onze’ bus. De bus die ons in de jaren ‘50 ieder weekeinde naar Amsterdam had gebracht, waar mijn moeder een bovenhuis bewoonde vlak bij het eindpunt van de NBM (Nederlandse Buurtspoorweg-Maatschappij) aan de Wibautstraat. We stapten op bij de halte, vernoemd naar hoedenwinkel Van Dam. Bus 30 van de NBM voerde ons van daar via het Station, van Bussum naar Naarden en verder via Muiderberg, Muiden, Weesp, Diemen en dan langs de Ajax-oefenvelden, naar het eindpunt in Amsterdam. Iedere week een boeiende reis als voorbode van het Tropeninstituut, Artis, de Werkschuit en andere Amsterdamse avonturen.

Vreemdelingenverkeer in Bussum
auteur: Nol Verhagen, pag. 34-37
Augustus 1973 ligt in het VVV-kantoortje aan de Vlietlaan een register waarin ‘ieder die de VVV voor Bussum wil behouden een handtekening kan zetten’. De Gemeente wil aan het eind van het jaar de subsidie stopzetten. Dat zou onvermijdelijk het einde betekenen van het bureautje, dat al sinds 1926 onderdak aan de VVV heeft geboden. Voor de goede orde: het gaat om het gebouwtje dat nog steeds pal naast de spoorwegovergang aan de Generaal de la Reylaan te vinden is en dat tegenwoordig dienst doet als kaartkantoor van Toneelvereniging de Plankeniers.

Wandelen in 1929 en in 2014
auteur: Klaas Oosterom, pag. 38-39

Bussum in boeken
auteur: Klaas Oosterom, pag. 40
Wandelingen door Gooi- en Eemland en Omstreken
Gids voor Het Gooi (1937)
Het Gooi
In het spoor van de Gooische tram

Bussums Historisch Tijdschrift jaargang 30, nummer 1 (april 2014) Inhoudsopgave


 

 

 

 

Thema:
(Her)kent u dit gebouw?

 

 

 

 

  

Colofon en Inhoud
(van de redactie), pag. 1

(Her)kent u dit gebouw? - 'Nieuwe formule'
(van de redactie), pag. 3

De fabriek van Bensdorp in Bussum
auteur: Chris Leenders, pag. 4-7
Het verhaal van Bensdorp begint in 1840 aan de Kerkstraat te Amsterdam als de broers Gerardus en Hendricus Bensdorp daar hun eerste fabriekje openen. Later verhuisden ze naar de Staalstraat/hoek Kloveniersburgwal en nog later, in 1877, naar de Binnen-Amstel. Maar hoe kwamen ze nu in Bussum terecht en waarom zitten we nu in Bussum opgescheept met deze leegstaande fabriek?

De Hoeksteen
auteur: Nol Verhagen, pag. 8-9
Toen ik in 1995 in de Bremstraat kwam wonen, was ik me er niet van bewust welke enorme veranderingen zich kort daarvoor aan de overkant van de straat hadden voltrokken. Nog maar een paar jaar daarvoor stond er een kerk, de Heilig Hartkerk, die het middelpunt vormde van zo’n typisch rooms-katholiek conglomeraat van kerk, pastorie, school, kleuterschool, een gymzaal en soms een patronaatsgebouw. De kerk beheerste het hele leven van haar parochianen. Maar de kerk was gesloopt en had plaatsgemaakt voor woningbouw. De pastorie was veranderd in een kinderdagverblijf en de kleuterschool bood (en biedt) onderdak aan een medische groepspraktijk. Alleen de school was nog steeds een school: De Hoeksteen, voorheen de Heilig Hartschool.

Het Filmhuis
auteur: Hans Jonker, pag. 10-12
Winkelpand op toplocatie
Na de ontsluiting van twee in aanbouw zijnde villawijken wordt een perceel aan de Bussummervaart interessant voor een projectontwikkelaar. Een ophaalbrug verbindt sinds 1908 de nieuwe Brediusweg (de centrale as van het Brediuskwartier en het Rembrandtkwartier) met het station. De brug plaatst het terrein van een houthandel aan de vaart in een heel ander perspectief. Veel villabewoners uit Naarden en Bussum zullen de brug gebruiken op weg naar de trein en naar de Bussumse centrale voorzieningen. Een ware fuik voor een interessante consumenten-groep. In 1926 koopt de Blaricumse investeerder W.Th. Daub dan ook Houthandel Jongeneel uit en geeft zijn dorpsgenoot architect H.F. Sijmons opdracht tot het ontwerpen van een complex woningen, in combinatie met een winkel en een garage. Herman Sijmons is dan een gewilde jonge architect, zowel actief in ’t Gooi als in Amsterdam. In Bussum was eerder (in 1919) aan de Kromme Englaan van zijn hand een gebouw van de Hersteld Apostolische Gemeente gebouwd, nu de synagoge.

Van 't Spant tot Spant!
auteur: Nol Verhagen, pag. 13-15

Welkom in Mariënburg
auteur: Gea van der Horst, pag. 16-18
Net als vele andere Bussumers loop ook ik regelmatig over de Brinklaan. Midden in het dorp kom ik dan langs een groot hek en kan ik een glimp opvangen van een prachtige tuin en een overweldigend gebouw. Veel Bussumers kennen dit pand. Maar evenzoveel dorpsgenoten zullen zich afvragen wat zich afspeelt achter dat grote hek. Toen ik net in Bussum woonde en langs het grote hek liep, vroeg ik me dat ook zelf af. Het tafereel doet wat mysterieus aan...

Bijna 100 jaar poffertjes in Bussum!
auteur: Jan-Willem Henfling, pag. 19-21
In 1954 kwam ons gezin terug uit Indië. Er was woningnood en we kregen onderdak bij ‘de tantes’ in de Nieuwe Englaan. Met mijn jongere broer wandelde ik iedere morgen naar de ‘broederschool’ aan de Vitusstraat. Het was voorjaar geworden na de eerste Hollandse winter. Op een ochtend: reuring op het haventerrein. In plaats van dat eenzame paard aan een gerafeld touw zagen we karren met planken en palen. Sjouwende en timmerende mannen. Terug uit school stond daar een kleurig huisje met veranda. Bij de boterham vertelde ik enthousiast over de warong die was gebouwd. Ik droomde al van sateetjes.  Die zaterdag trakteerden de tantes. De warong bleek een poffertjeskraam te zijn. Dit koude natte land had toch iets moois te bieden!

Jan Tabak, 325 jaar Bussumse geschiedenis
auteur: Nol Verhagen, pag. 22-25
Jan Toebaxman
Op 3 maart 2009 werd op de parkeerplaats van Jan Tabak in Bussum Peter Petersen vermoord (zie kader). De moord op Petersen is maar een van de vele dramatische momenten uit de meer dan 300-jarige geschiedenis van ‘Jan Tabak’.
Om aan die 300 jaar te komen is overigens wel een klein beetje geschiedvervalsing nodig. Het oorspronkelijke ‘Jan Tabak’ uit 1687 bevond zich namelijk een eindje verderop langs de weg van Amsterdam naar Amersfoort, ongeveer waar nu het Service Appartementencomplex Zandbergen te vinden is. Jan Jacobsz Toebaxman was ‘flessiaan’ (verkoper van sterke drank) in Bussum, dat toen 350 inwoners telde en geheel onderworpen was aan het machtige Naarden, met maar liefst 2300 inwoners. Hij moest dan ook aan de Naardense magistraten toestemming vragen voor het bouwen van een logement aan de steeds drukker wordende verbindingsweg Amsterdam - Amersfoort. Beide steden lagen op vier uur gaans van de nieuwe pleisterplaats, die zich midden in het schootsveld van de vesting Naarden bevond en daar ook de gevolgen van heeft ondervonden. Het logement heette Sandbergen, maar de volksmond trok zich daar niets van aan: van het begin af stond het etablissement bekend onder de naam van zijn eigenaar en oprichter. De naam heeft zelfs diverse verwoestingen en een verplaatsing van enkele honderden meters overleefd, zodat wij nu nog steeds in Bussum een Jan Tabak hebben!

Huizerweg 54
auteur: Nol Verhagen, pag. 26-27
HW 54 is de ‘nickname’ die de huidige gebruikers van het pand Huizerweg 54 hanteren wanneer ze het over ‘hun’ gebouw hebben. Sinds 1993 biedt het pand namelijk huisvesting aan een flink aantal maatschappelijke organisaties, variërend van de Turkse en Marokkaanse Culturele Verenigingen tot Drukkerij Walden en de Historische Kring Bussum, uitgeefster van dit periodiek. De wat oudere Bussumers kennen het pand echter eerst en vooral als ‘de Huishoudschool’.

Patria
auteur: Nol Verhagen, pag. 28-29
Heeft u zich ook wel eens afgevraagd waarom er aan het eind van de Ceintuurbaan zo’n rare slinger in de weg zit? Waar zelfs de Tomtom geen raad mee weet? Wie zich verdiept in de geschiedenis van Patria ontdekt dat het niet altijd zo geweest is. Patria is het hoge gebouw aan het eind van de Ceintuurbaan. Het is daar pas in 1970 neergezet, maar heeft toch al een veelbewogen geschiedenis. Binnenkort krijgt het weer een nieuwe bestemming.

Honderd jaar Sint Josephpark
auteur: Klaas Ooaterom, pag. 30-32
De historie van Bussum wordt sinds de opening van het spoorstation in 1874 gedomineerd door verhalen over rijken, geslaagden, intellectuelen en kunstenaars die zich hier vestigden. Maar er was in de decennia rond 1900 ook een arme kant van Bussum. In de buurten van het oude dorp woonden vele grote gezinnen, die door hun karige inkomen aangewezen waren op krotten met een hoge huur. Het was ook de periode van de emancipatie van de klassen van arbeiders en kleine middenstanders, uiteraard langs de lijnen van ‘de zuilen’: christelijk/protestants, katholiek en socialistisch. Geleid door goed opgeleide en charismatische mannen, die velen achter zich kregen.

Nogmaals: het Bussumse Gemeentehuis
auteur: Alexander Overdiep, pag. 33-38
Het Bussumse Gemeentehuis aan de Brinklaan wordt door veel oude en nieuwe inwoners als een bunker beschouwd, die er nooit had mogen komen en alsnog zo snel mogelijk gesloopt moet worden. Deze kritiek leidt ook tot de vraag: wat was dat voor een architect? En heeft hij nog meer van die ‘misbaksels’ gemaakt? Of als je die vraag iets anders stelt: wat heeft deze architect eigenlijk allemaal gemaakt en zijn dat allemaal van die betonnen dozen?
In het vorige nummer van het Bussums Historisch Tijdschrift (augustus 2013) hebben we dat oordeel al gerelativeerd. Bij de beoordeling van het gebouw zoals we dat nu zien, gaan we makkelijk voorbij aan de visie op ruimtelijke ontwikkeling van ruim zestig jaar terug. En met een oordeel moeten we ook voorzichtig zijn, omdat het ontwerp van architect ir. C. Wegener Sleeswijk door toedoen van de Gemeente Bussum nooit de plaatsing heeft gekregen in de door de architect tegelijk ontworpen omringende ruimte. Wat bij veel Bussumers (en anderen) niettemin blijft staan, is dat deze architect geen gevoel had voor het (toenmalige) dorpse karakter van Bussum. In dit artikel gaan we iets nader in op deze architect, want zijn enorme productie laat zien dat het onjuist is om het Bussumse Gemeentehuis zoals het uiteindelijk geworden is, te beschouwen als een toonbeeld van zijn visie en werk. Alhoewel: er is wel een verband tussen ons gemeentehuis en al die andere dingen die hij ontworpen heeft. Dat verband is samen te vatten in het woord ‘vormleer’.

Bussum in boeken
auteur: Klaas Oosterom, pag. 39

  • Gooische Villaparken
  • Jan Tabak
  • Monumenten van Bussum
  • Bussum, beeld van een dorp

 

 

 

Actueel

Maand van de Geschiedenis

'Wat een ramp!' Van persoonlijke rampen tot catastrofes die de samenleving ontwrichten: rampen zijn van alle tijden. In een periode waarin pandemieën, oorlogen, bosbranden en overstromingen de kranten en talkshowtafels in hun greep houden staat de maand oktober 2022 in het teken van het thema 'Wat een ramp!'. Er wordt niet alleen stilgestaan bij de verwoestende kracht van rampen, er wordt ook een ode gebracht aan de veerkracht en weerbaarheid die een ramp in de mens kan opstuwen. Bekijk HIER een video-trailer over de Maand van de Geschiedenis, die eind oktober in het Rijksmuseum wordt afgesloten met de Nacht van de Geschiedenis. Op 8 oktober is er een Open Dag van Tussen Vecht en Eem Er is onder meer aandacht voor het bloedbad van Naarden in 1572.

Foto van de maand

September 2022

Naar aanleiding van de evenementen ter gelegenheid van de Open Monumentendag in het gerenoveerde Bensdorpcomplex, deze maand een foto van een onderdeel van het fabricageproces zoals dat aan  het begin van de vorige eeuw plaats vond in de Bensdorpfabriek. Misschien heeft een van onze lezers daar wel verhalen over gehoord van iemand die dat nog meegemaakt heeft. Vertel het ons:
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.l  Alvast hartelijk dank voor uw reactie. 

HKB Nieuws

Toegang documentatiecentrum 

Werklieden hebben de laatste hand gelegd aan de vervolmaking van de hellingbaan die toegang geeft tot het documentatiecentrum van de HKB. Er werden loodzware blokken neergelegd van Portugese steen, anderhalve ton per stuk.  Het ziet er mooi uit, maar er is een probleem ontstaan met de toegang naar de vloer van het DC. Die ligt nu een stuk lager!  Onvoorbereide bezoekers dreigen nu een beetje naar beneden te storten. Dit zal ongetwijfeld op een aanvaardbare manier worden opgelost. 
(foto's Jaap van Hassel)

Actueel

Vredesprijs en Vredeswandeling 2022

Vorige week zaterdag werd voor de zesde keer tijdens de internationale Vredesweek in Gooise Meren de Vredesprijs uitgereikt aan hen die een positieve bijdrage hebben geleverd aan het samenleven in de gemeente. Dit jaar ging de prijs naar De Groene Ruijter (De GRRU) en @altijdwerkplaats. De prijs wordt gesymboliseerd in een Vredesboom, die evenals vorig jaar werd geplant in de tuin van de Koptisch Orthodoxe Kerk van St. Verena aan de Ceintuurbaan in Bussum. Voorafgaand kon men deelnemen aan de vredeswandeling, die liep door Bussum-Zuid via het voormalige Bos van Bouvy (nu woonwijk), de vijver bij de Anthoniushof en de Verzetsliedenbuurt weer terug naar de Ceintuurbaan. Nol Verhagen, Klaas Oosterom en Margreet de Broekert, vrijwilligers bij de Historische Kring  gaven uitleg en toelichting over deze locaties.

We hebben 135 gasten en geen leden online