Home
Open Menu

Contactblad Historische Kring Bussum 16/1 (april of mei 2000) pag. 1


Inhoud en agenda

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel

Jaargang 16 nummer 1 * mei 2000

ISSN 0920-5683

Inhoud

pagina
2 Terugblik op de jaarvergadering J.M. Vos-Bogaard
3 Paardensport in Bussum (1) M.J.M. Heyne
7 Gegevens voor een tentoonstelling
8 Onheil uit de lucht J. H.M. Klijnman
11 Driestweg 13 J.M. Vos-Bogaard
12 Die van Lage Bussum
13 De tentoonstelling Bussum volgens Winthorst G.M. Langemeijer
14 De torenklok van het oude raadhuis J. Horst
15 De Bussumse Winkeliers Tentoonstelling Buwito J.M. Vos-Bogaard
20 Lezers reageren: Buwito D. Albach
23 De ontstaansgeschiedenis van het Spiegel G.M. Langemeijer
26 In memoriam Frans van Giessen C. de Jong
27 Gevelstenen N. Langemeijer
31 100 jaar Gooise kinderboeken (1897-1997) M.J.A. van der Heide

Voorblad: koninklijk bezoek aan de renbaan. Zie het artikel pagina 3 vlgg.

Agenda

Donderdagavond 8 juni 2000 * contactavond (zie programma op pag. 2)
Dinsdagavond l0 oktober 2000 * contactavond
* aanvang 20.00 uur Huizerweg 54
De invulling van deze laatste avond wordt nog bekend gemaakt.

Op zaterdag 20 mei 2000 wordt de open dag van Tussen Vecht en Eem gehouden in Bussum. U wordt van alle activiteiten op de hoogte gehouden in de pers en het blad van T.V.E. Noteer deze datum vast in uw agenda. Zie voor het programma de omslag.

 

Verantwoording illustraties: voorblad, pag. 3 t/m 6 M.J.M. Heyne, pag. 8 brandweer Bussum, pag. 12 mevr. D. Stalp-Ruizendaal, pag. 15 t/m 20 Th. Kort. pag. 23 en 24 G.M. Langemeijer, pag. 27 t/m 29 mevr. N. Langemeijer, pag 31 M.J.A. van der Heide, de overige illustraties H.K.B.

U wilt iemand feliciteren of bedanken? Een leuk kado-idee? Geef een jaargang Contactbladen van de Historische Kring Bussum! Hiermee steunt u de Historische Kring.

Kopij voor het zomernummer graag inleveren vóór 1 juli 2000.
Redactie: Joke Vos-Bogaard & Johan H.M. Klijnman.
Redactie-adres: Hamerstraat 106, 1402 PX Bussum. Tel.: 693 67 10.

De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de ondertekende artikelen. Zij behoudt zich het recht voor artikelen voor plaatsing te weigeren of zonodig in te korten.

Contactblad Historische Kring Bussum 15/2 (september 1999) omslag pag. iii


Colofon

(van de redactie)

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel.

HISTORISCHE KRING BUSSUM
Huizerweg 54,1402 AD Bussum

Doelstelling
De Historische Kring Bussum stelt zich ten doel het bestuderen van en belangstelling kweken voor "historie" in het algemeen en "geschiedenis" van Bussum in het bijzonder. De Kring tracht dit te bereiken door het organiseren van lezingen, excursies en tentoonstellingen en het uitgeven van een eigen tijdschrift. Naast deze algemene aktiviteiten bestaat voor de leden de mogelijkheid individueel of samen met andere leden onderzoek te doen ofwel door zich aan te sluiten bij een bestaande werkgroep, of door zelf een werkgroep te starten.

De contributie bedraagt (minimum) voor:
- individuele leden f 30,-
- gezinslidmaatschap f 40,-
buiten Bussum en Naarden worden deze bedragen verhoogd met f 9 verzendkosten.
Het lidmaatschap loopt van 1 januari t/m 31 december.
Opzeggen dient schriftelijk te geschieden vóór 1 december van het lopende jaar.
U kunt zich aanmelden als lid van de Historische Kring Bussum door overmaking van genoemd(e) bedrag(en) op girorekening 4616807 t.n.v. Historische Kring Bussum onder vermelding van "nieuw lid en uw volledig adres. Nieuwe leden krijgen alle nummers van het Contactblad van het lopende jaar.

Bestuur
Voorzitter (en advertenties): mw. M.H.H. Piebes
Vice-voorzitter:
Secretaris: dhr. E. Droogleever Fortuyn
Penningmeester: dhr. Ph. Scherpbier
Lid (en redactie Contactblad): mw. J. Vos-Bogaard
Lid (coördinatrice werkgroepen): mw. C. de Jong

Het informatie/documentatiecentrum alsmede de ledenadministratie bevinden zich aan de Huizerweg 54 in Bussum. Telefoon 691 12 51 alleen tijdens de openingsuren: op maandagmorgen van 9.00-12.00 uur en op vrijdagmiddag van 14.00-17.00 uur. Tijdens kantooruren WEB: telefoonnr. 693 12 64. De openingstijden van het informatie/documentatiecentrum zijn: elke vrijdag van 14.00 tot 17.00 uur. Coördinator: mw. C. de Jong.

Losse nummers Contactblad zijn a f 7,50 per stuk verkrijgbaar bij het informatie/documentatiecentrum en verder bij boekhandel Los in Bussum.

Advertenties: kwart pagina f 80,= per jaar, halve pag. f 140,= p.j., hele pag. f 240,= p.j. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de voorzitter: mw. M.H.H. Piebes, Huizerweg 54,1402 AD Bussum.



Contactblad Historische Kring Bussum 15/2 (september 1999) pag. 59-64


Blokbrandweer (hulpbrandweer)

Johan H.M. Klijnman

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel.
Dit artikel heeft een rectificatie gekregen op pag. 8 van Contactblad Historische Kring Bussum, jaargang 16, nummer 1 (april 2000). In onderstaande tekst is die rectificatie al verwerkt.

Onderstaande illustraties zijn aanklikbaar voor een vergroting.

In Bussum is de blokbrandweer, ook wel hulpbrandweer genoemd, in 1939 opgericht ten behoeve van de luchtbescherming en vervolgens in oktober 1940 ondergebracht bij de brandweer.
In verband met de internationale spanningen was men gaan nadenken over de bescherming tegen aanvallen vanuit de lucht. De kans was groot, dat ook Nederland betrokken zou worden bij een oorlog. Men was er van overtuigd, dat een groot deel van de gevechten vanuit de lucht zou worden uitgevoerd. Bij luchtaanvallen op grote schaal zouden de bestaande hulporganisaties, waaronder de brandweer, niet in staat zijn om op alle nodige plaatsen gelijktijdig op te treden. Een goede luchtbeschermingsorganisatie zou in zo'n situatie noodzakelijk zijn. En bij de luchtbescherming waren groepsbrandweren, die in tijd van nood in staat zijn een begin van brand te blussen, noodzakelijk.

      
de centrale meldpost van de hulpbrandweer in het
politiebureau aan de Huizerweg.
 

In november 1938 stellen burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad voor om gelden beschikbaar te stellen voor de luchtbescherming. Die groepsbrandweren zullen bij mobilisatie worden opgesteld in brandweerposten, acht op verschillende plaatsen in het bebouwde centrum, en wel drie in het ten westen en vijf in het ten oosten van de spoorbaan gelegen gedeelte. De kosten van inrichting van één brandweerpost worden geraamd op f 1.400. Hiervan is f 1.000 nodig voor de aanschaf van brandblusmaterieel en f 400 voor de uitrusting van het personeel. In verband met de hoge kosten stelt het college voor om, ingaande het jaar 1938, elk jaar gelden aan te vragen, voor het inrichten van één brandweerpost.

      
 
de hulppost aan de Graaf Florislaan.

In de gemeenteraadsvergadering van 8 november 1938 geeft burgemeester De Bordes aan, dat gelden worden gevraagd voor één post, omdat de opperbrandmeester nu over één ingerichte post wil beschikken waarmee hij met 40 vrijwilligers zal kunnen oefenen. Deze vrijwilligers zullen worden gezocht in de woonwijk waar de post zal worden gevestigd. "Uitgaande van het beginsel van zelfbescherming zal nu in elke wijk een groep kunnen worden gevormd - zoals reeds is geschied door de oprichting van de buurtvereniging voor hulp bij luchtaanvallen in een deel van het Spiegel - tot welker beschikking dan het nodige materieel kan worden gesteld."

 

De op- en inrichting

De gemeenteraad besluit op 8 november 1938 om de gevraagde gelden beschikbaar te stellen.
Daarna kan worden begonnen met het werven van vrijwilligers. Zowel in de Nieuwe Bussumsche Courant van 15 april 1939 als in De Nieuwe Dag van dezelfde datum verschijnt een oproep, waarin de oprichting van de blokbrandweren voor de luchtbescherming wordt gemeld. Er staat dat de oefeningen spoedig zullen beginnen. "Wie belang stelt in de bescherming van zijn gezin en medeburgers kan zich vóór 22 april a.s. opgeven bij het Secretariaat v.d. Nederl. Vereeniging voor Luchtbescherming: Regentesselaan 47 Bussum."

Nadat zo'n 40 deelnemers zich hadden aangemeld begon op 2 mei 1939 de eerste opleiding. Gedurende drie avonden werd in het brandweergebouw aan de Dr. Fockstraat de theorie behandeld, daarna werden praktijkoefeningen gedaan. Daarbij werd gebniik gemaakt van enige speciaal voor de blokbrandweer ingerichte materiaalwagens, gemaakt naar een eigen ontwerp van de Bussumse brandweer.

De Bussumse brandweer was nauw betrokken bij de oprichting van de blokbrandweer. Met name het kader heeft, alles in de avonduren en zonder vergoeding, veel werk verricht voor het inrichten van de brandweerwagentjes, de aankoop van materiaal en de benodigde kleren, alsmede het oefenen van de deelnemende dames en heren. De brandmeesters A. de Bruijn en J.W. Klarenbeek en voorman H. Sjouwerman verzorgden de opleidingen. Brandmeester R.P.M. Kok leidde de bouw van de materiaalwagens.

De oefeningen om algemene kennis op te doen van het brandblussen en in het gebmik van het gasmasker konden door meerdere personen tegelijk worden bijgewoond. Voor de praktische spuitoefeningen was het nodig dat iedere groep afzonderlijk oefende, omdat elke groep ook helemaal zelfstandig moest kunnen optreden. Geoefend werd onder andere het plaatsen van een standpijp, alsmede het uitrollen en aansluiten van de slangen. Met een waterstraal moest men richten op een oude voetbal, die op een hoge paal was gelegd.

Aan het einde van de eerste opleiding waren 35 vrijwilligers overgebleven. Onder andere wegens vertrek uit de gemeente namen nog 6 personen ontslag, zodat er in december 1939 van de eerste groep nog 29 geoefende leden van de blokbrandweer waren overgebleven. Om een voorlopige organisatie te kunnen formeren. werden deze leden ingedeeld in drie groepen, elk bestaande uit twee posten met een postcommandant.

Inmiddels was er weer een mogelijkheid geweest om zich aan te melden als vrijwilliger voor de blokbrandweer. Waarschijnlijk waren de internationale spanningen opgelopen, want dit keer was het aantal gegadigden groter, namelijk ongeveer 70. Op 14 september 1939 werd begonnen met de opleiding van de nieuwe deelnemers. Deze opleiding, die gelijk was aan die van de eerste groep, was begin december 1939 afgerond. Van de tweede groep zijn er tenslotte 55 geoefende leden overgebleven. Samen met de 29 van de eerste opleiding waren er op dat moment dus 84 geoefende leden van de blokbrandweer beschikbaar. Alle leden van de blokbrandweer worden uitgerust met een stalen helm, een waterdichte jekker en een paar rubber laarzen.

In 1941 vertrokken 29 leden van de blokbrandweer en traden 28 nieuwe toe. Het op peil houden van het aantal leden bij de blokbrandweer blijkt veel moeilijker te zijn dan bij de brandweer.

 

Materiaalwagens

Bij de oorspronkelijke opzet was er vanuit gegaan dat de gemeente in 9 wijken zou worden opgedeeld, zodat er 9 posten van de blokbrandweer zouden zijn, elk bezet met twee groepen en twee materiaalwagens. In verband met de gestegen prijzen voor materialen en door het aantal beschikbare vrijwilligers, wordt in december 1939 gemeld dat het aantal posten is teruggebracht tot 6. De 84 geoefenden zijn verdeeld over 12 groepen, waarbij elke brandweerpost in gebruik is bij 2 groepen. Iedere groep staat onder leiding van een postcommandant en heeft de beschikking over een eigen twee-wielige materiaalwagen. Tot de inventaris van een wagen behoorde:

        
 
een materiaalwagen (van ploeg 5) van de blokbrandweer
 

een ladder met 18 sporten,6 met rubber gevoerde 2%-duims hennep slangen,
een ½-duims tuinslang,
een 2½-duims lichtmetalen standpijp inclusief de sleutel,
een 2½-duims lichtmetalen verdeelstuk,
twee 2½-duims lichtmetalen straalpijpen,
alsmede een kistje met daarin twee sleuteltjes voor Storzkoppelingen,
twee lijnen,
een nijptang,
twee paar handschoenen,
een pijpentang,
een 9 liter handbrandblusapparaat,
2 handbijlen,
1 hamer,
l breekijzer,
I handzaag,
l koevoet,
1 avegaar (grote boor die dient om wijde gaten te maken en die met een dwarsstang wordt rondgedraaid),
l steekschop,
I panschop,
I emmer,
1 kleine stormlantaarn met blauw glas,
1 middelgrote stormlantaarn,
5 gasmaskers met 5 filterpatronen.

 

Hulpposten

Op woensdag 24 april 1940 vond de mondelinge overdracht plaats van de ingerichte hulpbrandweerposten. Hierbij werd gemeld, dat inrichting van deze hulpposten en de opleiding van de hierbij benodigde vrijwilligers zover was gevorderd dat de vrijwilligers in staat zijn zelfstandig te oefenen en op te treden. Daarom werd de blokbrandweer ondergebracht bij de luchtbeschermingsdienst. In overleg met het hoofd van deze dienst zou de brandweer het toezicht houden op het materiaal van de blokbrandweer en zorgen voor het houden van de nodige oefeningen. Op dat moment waren er 12 complete wagentjes ingericht en waren er 97 geoefende vrijwilligers. In oktober 1940 is de blokbrandweer ingedeeld bij de brandweer.

      
(3 juli 1942): de blokbrandweer op Sportpark Zuid. In het midden G.J. Wormmeester, opperbrandmeester
tot 1 juli 1942, en links R.P.M. Kok, de nieuwe opperbrandmeester.
 

Er waren dus 12 brandweerwagentjes; maar waar laat je die? Bij gebrek aan bergruimte heeft de opperbrandmeester alle wagens eerst gestald in de bouwvallige brandweerloods aan de Dr. Fockstraat, waar ook de brandslangen werden opgeborgen. Kort daarop zijn de wagentjes voorlopig ondergebracht in diverse garages verspreid over de gemeente in afwachting van betere huisvestingsmogelijkheden. Er kwamen er twee in de garage van het pand Willemslaan 2 op de hoek met de Herenstraat, twee in de garage van Meenveg 23 op de hoek met de Koningslaan, twee in de garage van Burgemeester s'Jacoblaan 39, twee bij de school aan de Korte Godelindestraat, twee in een garage van Huizenveg 12 en twee in het magazijn van openbare werken op de gemeentewerf aan het einde van de Landstraat. Op het adres Huizenveg 12 was in 1946 Dansinstituut I.D.C. gevestigd.

Op een plattegrond van Bussum, gedateerd 20 november 1940, staan de telefoon- en luidsprekeraansluitingen aangegeven ten behoeve van de vrijwillige brandweer. Er staan hierop ook 6 hulpposten ingetekend: Herenstraat (Willemslaan 2), Verhulstlaan (een garage achter Burgemeester s'Jacoblaan 39), bij de school aan de Korte Godelindestraat, Huizenveg 12, de gemeentewerf aan de Landstraat en Bijlstraat 17. De garage van Meenveg 23 komt dus niet als hulppost voor. Bijlstraat 17, een bedrijfsruimte tussen de woningen aan de Bijlstraat en de Koopweg, is nieuw.

Het bleek moeilijk om stalling voor de brandweenvagentjes te vinden. In juli 1941 zijn de wagens die in het magazijn van gemeentewerken stonden verplaatst naar een garage achter Brediusweg 3. De garage van Meenveg 23 was geen hulppost meer. In de vergadering van 1 april 1941 boog de gemeenteraad zich over het probleem dat er op dat moment geen gelegenheid was om in het Spiegel materiaal onder te brengen. De gemeenteraad besloot voor het bergen van twee brandweenvagentjes een garage aan de Graaf Florislaan (achter nummer 32) te huren voor f 10,- per maand en om voor f 500,- een bergplaats te bouwen achter het transformatorhuisje van het Gemeentelijk Electriciteits Bedrijf van Bussum (G.E.B.), tussen Parklaan 14 en 16.

Op 30 december 1942 stortte een Duits vliegtuig neer bij het gemeentelijk schoolgebouw aan de Korte Godelindestraat/Godelindedwarsstraat. Hierdoor is het aangebouwde gymnastieklokaal aan de Godelindedwarsstraat afgebrand en werd een daar vlakbij gelegen woning beschadigd. Bij deze brand liep ook de hulppost bij de school schade op: f 750,- [voetnoot 1].

 

De afloop

De blokbrandweer heeft voor en tijdens de oorlog met name geoefend; feitelijke inzet bij luchtaanvallen was, gelukkig, in Bussum nauwelijks nodig. Afgezien van het hiervoor genoemde op 30 december 1942 neergestorte vliegtuig, waren er op zondag 3 november 1940 enige bommen uit een Engels vliegtuig neergekomen bij de Oud Bussummenveg [voetnoot 2].
Volgens foto's uit het archief van de brandweer zijn er op 25 november 1944 bommen gevallen op de Kolonel Van der Palmkazerne. Voor meer onheil uit de lucht is Bussum gespaard gebleven. De blokbrandweer werd per l juni 1945 ontbonden.

Op vrijdag 26 april 1946 was er in Concordia een feestavond voor het personeel van de brandweer en de bosbrandweer en voor de oud-leden van de hulpbrandweer. Op deze avond werd afscheid genomen van de ontbonden hulpbrandweer en werden de leden bedankt voor alle opofferingen en voor de prettige samenwerking met de brandweer. Door enkele minuten stilte in acht te nemen, werden drie tijdens de oorlog overleden leden van de hulpbrandweer herdacht. Twee leden, ir. T.B. Huurman en G.N. de Jonge Mellee, lieten het leven voor een vuurpeleton; de heer Gijsbertsen werd bij een vluchtpoging uit de Brandsmaschool door de Duitsers doodgeschoten. De blokbrandweer, die tijdens haar bestaan 270 keer heeft geoefend, telde gemiddeld 125 vrijwilligers, waaronder een tiental dames. De meeste dames hebben de blokbrandweer tussentijds verlaten, maar twee zijn gebleven tot de opheffing: de dames Aalders en Gerritsen-Bijpost. Zij kregen van brandweercommandant Kok bloemen aangeboden.

Dit artikel is gebaseerd op gegevens en krantenartikelen in het archief van de brandweer, alsmede op gegevens van de heer F.B. Nusselder.

Noten
1. Zie het Contactblad Historische Kring Bussum, jaargang 9, nummer 1 (april 1993).
2. Een uitgebreid verslag van de dodelijke gevolgen hiervan is te lezen in het Contactblad Historische Kring Bussum, jaargang 8, nummer 2 (september 1992) en Contactblad Historische Kring Bussum, jaargang 8, nummer 3 (december 1992).



Contactblad Historische Kring Bussum 15/2 (september 1999) pag. 57-58


Genealogische werkgroep

Bert de Beer

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel.

Een van de actiepunten van onze werkgroep is het opzetten van een handleiding voor genealogisch onderzoek in Bussumse documenten. De eerste resultaten hiervan willen wij u niet onthouden. Het betreft onderzoek in de bevolkingsregisters van Bussum.

Inleiding

Al sinds 1811 wordt door de gemeenten een administratie bijgehouden van de geboorten, de huwelijken en de overlijdens binnen de gemeente: Deze gebeurtenissen worden opgenomen in:

De Burgerlijke Stand

Deze administratie geeft echter géén uitsluitsel over komst, verhuizingen en vertrek van ingezetenen. Vanaf 1850 is daarom iedere gemeente wettelijk verplicht een administratie te voeren, waarin de ingezetenen van een gemeente worden vastgelegd. Anders gezegd: "Wie woont Waar (en Waar woont Wie) in onze gemeente?".

De Bevolkingsregisters

Het plan was om deze administratie te verifiëren door om de tien jaar een volkstelling te houden. De volkstelling van 1849 was de basis van deze nieuwe administratie. Van 1850 tot 1917 werd gebruik gemaakt van grote dikke boeken. Na 1917 werden z.g. grote gezinskaarten ingevoerd. Deze kaarten werden na 1924 weer vervangen door z.g. kleine gezinskaarten. Vanaf 1939 werden per persoon afzonderlijke kaarten, persoonskaarten gebruikt.

De Bussumse registers

De Registers bevinden zich - met uitzondering van de persoonskaarten - in het stadsarchief te Naarden. Zij zijn te raadplegen op microfiches. Deze microfiches zijn opgeslagen in genummerde ladenkastjes in het midden van de studiezaal..

Bevolkingsregister 1850-1862
Binnen deze periode zijn twee registers gemaakt. Halverwege de periode is men opnieuw begonnen met de aanmaak van een register met de stand van zaken van dat moment.
Deel I (1) is gesorteerd volgens huisnummer t/m nr. 133
Achterin dit deel staat vanaf blz 192 een dienstbodenregister met verwijzing naar het huisnummer.
Deel I1 (2) is gesorteerd volgens huisnummer t/m nr. 142
De microfiches van deze registers bevinden zich in lade 11 en zijn linksboven gemerkt met resp. [l] en [2].

Bevolkingsregister 1862-1880
Dit register is gesorteerd op alfabetische volgorde van de hoofdbewoners. (In dit register is dus zoeken naar huisnummer veel moeilijker)
De microfiches zijn gemerkt met [4]

Bevolkingsregister 1880-1890
Dit register is weer gesorteerd op huisnummer. Bovendien is er een verdeling gemaakt in wijken (wijk A-D).
Deel 5 is wijk A blz. 1-259.
Deel 6 is wijk A blz. 260-469.
Deel 7 is wijk B blz. 1-181.
Deel 8 is wijk C blz. 1-197.
Deel 9a is wijk D blz 1-101.
De microfiches zijn gemerkt met [5]-[9a].

Bevolkingsregister 1890-1904
In dit register verschijnen de straatnamen.Dit register is gesorteerd op alfabetische volgorde van de hoofdbewoners.
Deel 9 begint met instituten zoals kostscholen, internaten e.d.
De overige delen hebben de nummers 10-13.
De microfiches zijn gemerkt met [9]-[13].

Bevolkingsregister 1904-1918
Dit register is eveneens gesorteerd op alfabetische volgorde van de hoofdbewoners.
De delen dragen de nummers 14-37.
De microfiches zijn gemerkt met [14]-[37]

Woning- en wijkregisters

Bovengenoemde registers zijn veelal alfabetisch gesorteerd op hoofdbewoners. Dit houdt in dat het zoeken naar wie woont op welk adres niet eenvoudig is. Daarom zijn vanaf 1890 woning- en wijkregisters aangemaakt met een sortering op huisnummer. In deze registers wordt verwezen naar de hoofdbewoner.

Dienstbodenregisters

Dienstboden en ander inwonend personeel veranderden dikwijls van betrekking. Om ze toch als inwoner van de gemeente te kunnen volgen, werden er afzonderlijke dienstbodenregisters gemaakt.
N.B. Deze registers hebben niet alleen betrekking op dienstmeisjes maar op al her inwonend personeel.

De grote en kleine gezinskaarten

Vanaf 1917 worden de registers niet meer bijgehouden in dikke boeken, maar in een kaartsysteem met gezinskaarten.

De persoonskaarten

Vanaf 1939 werd het systeem om groepen personen (gezinnen en inwonenden) bij elkaar te noteren vervangen door persoonskaarten. Elke persoon kreeg een eigen kaart. Als een persoon verhuisde naar een andere gemeente, dan verhuisde deze kaart met de persoon mee. Bij overlijden werd de kaart opgestuurd naar Den Haag en na ca. 2 jaar werd de kaart opgeslagen bij het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) eveneens in Den Haag. Het CBG beheert alle persoonskaarten van alle inwoners van Nederland, die overleden zijn ná 1939 en vóór 1994.
In 1994 zijn de kaarten vervangen door een geautomatiseerde administratie. Na overlijden wordt de informatie van een persoon digitaal opgeslagen bij het CBG. Een uittreksel van zowel de kaart als de digitale informatie is voor iedereen tegen vergoeding te verkrijgen.

De handleiding beschrijft verder - aan de hand van een concreet voorbeeld - hoe deze registers zijn te raadplegen. Het zou echter te ver voeren om dit eveneens in dit artikel te beschrijven. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met ondergetekende

Bert de Beer,
Mycene 7
3823 KS Amersfoort
tel 033- 455 35 97
e-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

Contactblad Historische Kring Bussum 15/2 (september 1999) pag. 51-56


 

Bevordering van festiviteiten in Bussum / Buwito (=Bussumse Winkelierstentoonstelling)

Johan H.M. Klijnman

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel.
Onderstaande illustraties zijn aanklikbaar voor een vergroting.

Gerelateerde artikelen:
Contactblad Historische Kring Bussum, jaargang 16, nummer 1 (april 2000), pag. 15-20
en een reactie in het volgende nummer: Contactblad Historische Kring Bussum, jaargang 15, nummer 3 (december 1999), pag. 96

Onlangs stuitte ondergetekende op een plakboek met krantenknipsels uit de jaren 50 die berichtten over een Bussumse vereniging die tot doel had om in Bussum festiviteiten te organiseren. Het is heel aardig om te zien hoeveel historische informatie er jaren later uit zulke krantenknipsels kan worden gehaald. Maar ook hoeveel vragen ze oproepen.

 

Een vereniging opgericht

In mei 1956 werd de 'Vereniging ter bevordering van festiviteiten in Bussum' opgericht. In deze vereniging hadden zitting afgevaardigden van de VVV, de Bussumse winkelierscentrale, de Koninklijke Middenstandsbond, de katholieke en de christelijke middenstandsvereniging, Horecaf en Peruka, alsmede een vertegenwoordiger van de federatie van zang- en muziekverenigingen. Het bestuur van de nieuw opgerichte vereniging werd gevormd door de heren M. Castelein (van de Horecaf) als voorzitter, J.J. Mol (van de Christelijke Middenstandsvereniging) als secretaris-penningmeester, Bouman (van de Koninklijke Middenstandsbond), Hogenboom (van de Katholieke Middenstandsvereniging), en een nog later aan te wijzen afgevaardigde van de federatie van zang- en muziekverenigingen.

In de oprichtingsvergadering werd er schande van gesproken dat de plaatselijke muziekverenigingen Crescendo en Sint Joseph nog steeds geen uniformen bezaten; dit werkte bij optochten dikwijls storend. Zo was het voorgekomen dat een stoet van het Rode Kruis, geheel bestaande uit geüniformeerde personen en die werd voorafgegaan door een drumband waarvan de leden eveneens geüniformeerd waren, werd gevolgd door een plaatselijk korps waarvan de muzikanten in kleding liepen van de meest uiteenlopende makelij. Besloten werd om beide korpsen aan uniformen te helpen. Om hiervoor geld te verzamelen zou een grote verloting worden opgezet. Volgens het verslag in De Gooi- en Eemlander van zaterdag 26 mei 1956 zouden de winkeliers voor de verkoop van de loten zorgen en "ook op de in oktober te houden Buwito zal een grootscheepse actie ontketend worden om deze loterij te doen slagen."

 

Leven in de brouwerij

Om wat leven in de brouwerij van Bussum te brengen, dacht het bestuur van de vereniging ook aan het houden van een folkloristische optocht. En omdat men van mening was dat van de eerder gehouden loop door Bussum een goede propaganda voor de gemeente uitging, wilde men deze loop door Bussum weer gaan organiseren. Algemeen werd betreurd dat het concours-hippique uit Bussum was verdwenen; men wilde proberen om zo'n evenement weer te laten terugkeren door het huren van een geschikt terrein, zodat er een tweedaags concours-hippique zou kunnen plaatsvinden. Ook dacht men Bussum aantrekkelijker te maken door in plantsoenen en parken beelden te plaatsen; met een plaatselijke beeldhouwer werd contact opgenomen om te bezien of dit plan uitvoerbaar was. Het houden van culturele en andere tentoonstellingen was eveneens een idee van het bestuur.

De Vereniging ter bevordering van festiviteiten in Bussum pakte de zaken voortvarend aan. Er werd gewerkt aan het houden van een optocht waarin handel, industrie en ambacht verwerkt zouden worden. Volgens een krantenbericht gedateerd 28 juni 1956, wilde men de optocht houden omstreeks de tijd van de Buwito en zou er een loterij worden gehouden waarbij de loten werden verkocht door de winkeliers tijdens de Buwito. Burgemeester J.C. Haspels had de deelname aan de optocht toegezegd van de Bussumse vrijwillige brandweer met volledig materiaal, zodat de burgerij een indruk kon krijgen van hetgeen het brandweerkorps bezat op het gebied van brandweermateriaal.

 

Reclame-optocht

Van een loterij om de muziekkorpsen aan uniformen te helpen is het in 1956 niet gekomen omdat de vereiste vergunning uitbleef, maar de grote reclame-optocht heeft plaatsgevonden op zaterdagmiddag 29 september 1956. De kranten deden uitvoerig verslag van de optocht die georganiseerd was door de Vereniging ter bevordering van festiviteiten in Bussum in samenwerking met het Buwitobestuur.

      
Foto van de reclame-optocht op 29 september 1956: de ploeg
van de Bussumse brandweer op de Randweg. De fietser is Loek
Sjouwerman, de bakker R. Bast, de veldwachter was J. W. Meijer,
daarachter R. Heerschop, naast het paard H. Krijnen senior.
 

Er deden zo'n vijftig groepen en wagens mee. zodat een stoet van ongeveer anderhalve kilometer lengte door de Bussumse straten trok. Rond twee uur stelden de min of meer versierde wagens zich op langs de Randweg. Daarna reed men de volgende route: Randweg, Laarderweg, Ceintuurbaan, H.A. Lorentzweg, Prinses Beatrixplantsoen, Huizerweg, Landstraat, Havenstraat, Nassaulaan, Vlietlaan, Stationsweg, Prins Hendriklaan, Brinklaan, Singel, Laarderweg, Kapelstraat, Havenstraat, Wilhelminaplantsoen. Na afloop werden in hotel-café-restaurant De Rozenboom de prijzen uitgereikt.

Enkele onderdelen van de optocht brachten inderdaad leven in de brouwerij. Zo bracht het brandweerkorps met behulp van een negentiende-eeuwse brandspuit de stemming er goed in. De spuitgasten, met van het bluswater druipende snorren, zorgden met een slecht gerichte straal ervoor dat heel wat toeschouwers een flinke portie bluswater over zich heen kregen.
Bewondering oogstte de wagen van de Vereniging van melkhandelaren uit Bussum. De verkopers van melk, boter en kaas hadden werk gemaakt van hun wagen. Het was een fraaie wagen met een molen in het midden, in de schaduw hiervan droegen Hollandse melkmeisjes hun juk en melkemmers of torsten twee enorme kazen. Een accordeonist zorgde voor de entourage. Jongens in bakkerskieding met koksmuts deelden koekjes uit.

De groepen werden beoordeeld door een jury, bestaande uit mevr. C. van der Kreek-van der Werff en de heren A.J. Herwig en K. Stuwe. De beeldhouwer N.A. van der Kreek adviseerde bij het geven van de punten. Er waren prijzen te verdienen in de categorieën: reclamewaarde, originaliteit en versiering. Bij het uitreiken van de prijzen sprak burgemeester Haspels uit dat er bij alle georganiseerde activiteiten, zoals de Veilig Verkeersrit, deze optocht en de "Buwito", nu niet meer gezegd kan worden dat er in Bussum niets gebeurt.

      
 
De reclame-optocht rijdt de Landstraat in: links de Ambachtschool
en daarachter ligt de Schoolstraat.

De burgemeester sprak tot slot nog even over het deelnemen van de drie brandweereenheden: "Feitelijk hoorde het brandweerkorps in deze optocht niet thuis. Maar de brandweer heeft wel iets weg van een ambacht. Een goed ambachtsman moet een vakman zijn en een goede brandweerman moet ook een vakman zijn. In december krijgt Bussum er een nieuwe brandweereenheid bij, bestaande uit een gemotoriseerde brandweerwagen zoals de Bussumse spuitgasten er reeds één hebben, die zo'n f 50.000,-zal kosten. Dan is de Bussumse brandweer op het nodige peil gekomen."

De prijzen werden als volgt toegekend. Algemene beoordeling: Ereprijs voor de Brandweer Bussum, een zilveren medaille ter beschikking gesteld door de gemeente. 1e Prijs voor Heinekens Brouwerij Amsterdam, een verzilverde beker aangeboden door de Bussumse Winkeliers Centrale. 2e Prijs voor de firma Pellens autobedrijf te Bussum. een lauwerkrans. 3e Prijs voor Hero Conserven Breda, een lauwertak. 4e Prijs voor Vereniging van Melkhandelaren, een medaille.

Reclamewaarde: 1e Prijs voor C. Bouwman en Zn. Bussum, een zilveren medaille die door de VVV ter beschikking is gesteld. 2e Prijs voor N.V. v/h J.C. Koster, 5 liter sherry. 3e Prijs voor de firma Verhoeven uit 's-Graveland, 5 pond boter. Originaliteit: 1e Prijs voor firma Bultink uit Bussum, een door de VVV ter beschikking gestelde bronzen medaille. 2e Prijs voor firma L. Bouma, 300 vel briefpapier met enveloppen. 3e Prijs voor Phoenix Bierbrouwerij uit Amersfoort, een overhemd. Versiering: 1e Prijs voor Bloemenmagazijn De Roos, een bronzen medaille (VVV). 2e Prijs voor de firma Van Meurs, een strijkbout. 3e Prijs voor de Bussumse firma Barneveld, schoenen.

      
De stoet is hier op de Brinklaan bijna bij de kruising Havenstraat/
 Nassaulaan.Tegenwoordig is hier aan de Brinklaan de bibliotheek.
 

Andere activiteiten

Naast de succesvol verlopen reclameoptocht heeft de Vereniging tot bevordering van festiviteiten meer evenementen georganiseerd. In oktober 1956 werd de traditionele Centrumloop weer gehouden, een loop over ruim twee kilometer door het centrum van Bussum. Op zaterdag 24 november 1956 organiseerde de vereniging in samenwerking met de plaatselijke muziekkorpsen de Sint-Nicolaasoptocht, waarin meeliepen de muziekkorpsen Crescendo en Sint Joseph, de gymnastiekvereniging Vaardig en Sterk, 200 kinderen met vlaggetjes, de gidsengroep van Mariënburg en het jeugdorkest van Crescendo.

De vereniging organiseerde in 1957 onder andere de Bussumse Sportweek 1957. De sportweek werd gehouden van maandag 1 juli tot en met zaterdag 6 juli 1957. Op maandagavond begon om 19.15 uur een optocht en defilé der deelnemende groepen, met medewerking van Tamboer- en Pijperkorps Prins Maurits, Chr. Gymnastiekvereniging Vaardig en Sterk, voetbalvereniging B .F.C., Chr. Korfbalvereniging D.S.V., handbalclub B.H.C., de Gooische Hockey Club, muziekvereniging Sint Joseph, R.K. Sportvereniging S.D.O., Eerste Bussumse Korfbalvereniging Olympia, Atletiekvereniging Tempo, Zwem- en Poloclub Het Gooi, Judogroep Nederlandse Judo Bond, muziekvereniging Crescendo, gymnastiekvereniging D.O.S., Bussumse Sportvereniging Allen Weerbaar, volleybalclub De Antilopen en de Schermgroep van de Nederlandse Schermbond.

Op dinsdag waren er gymnastiekuitvoeringen door D.O.S., Vaardig en Sterk en S.D.O. en op woensdagavond erden er atletiekwedstrijden gehouden en waren er Judo-demonstraties. Op donderdagavond kon men naar diverse demonstraties van prominente zwemmers en zwemsters en naar waterpolowedstrijden. Op vrijdagavond 5 juli was er een hockeywedstrijd op Sportpark Zuid alsmede schermdemonstraties en werden er op het marktplein handbalwedstrijden gehouden. Op zaterdag stonden er een schoolwandeltocht van 10 en 15 kilometer, een honkbalwedstrijd (Allen Weerbaar tegen Animo uit Amsterdam), een korfbalwedstrijd en een voetbalwedstrijd tussen een Bussums elftal en de profclub Volendam op het programma.

Op zaterdag 17 augustus 1957 was er een taptoe op Sportpark Zuid, waar vijf militaire muziekkorpsen optraden. Bij de eerste jaarvergadering van de vereniging kon men terugkijken op een geslaagde start en had men al een aantal festiviteiten op het programma. Zoals de Avondvierdaagse van 18 t/m 21 juni 1957, de Centrumloop op 6 oktober 1957, de traditionele Sint-Nicolaasoptocht en de kerstboomverbranding, alsmede in het voorjaar van 1958 een reclame-optocht.

 

Vragen

Uit de krantenknipsels blijkt dat Bussum niet alleen de genoemde vereniging kende, maar ook de Stichting Centraal Comité Bussum tot viering van Nationale Feestdagen en Gedenkdagen.

De krantenknipsels roepen ook vragen op. In de krantenartikelen wordt een aantal malen de 'Buwito' genoemd. Wat betekent deze afkorting en wat werd hiermee bedoeld? Wie weet er meer over de Buwito?

Wie heeft herinneringen aan en weet iets te vertellen over de hiervoor genoemde evenementen of over andere festiviteiten die in Bussum zijn georganiseerd?

Zijn er mensen in het bezit van foto's of krantenknipsels van Bussumse evenementen? Laat dit de redactie van het Contactblad dan weten: mevr. J.M. Vos-Bogaard, Hamerstraat 106, 1402 PX Bussum, Telefoon:(035) 693 67 10.

 

Actueel

Maand van de Geschiedenis

'Wat een ramp!' Van persoonlijke rampen tot catastrofes die de samenleving ontwrichten: rampen zijn van alle tijden. In een periode waarin pandemieën, oorlogen, bosbranden en overstromingen de kranten en talkshowtafels in hun greep houden staat de maand oktober 2022 in het teken van het thema 'Wat een ramp!'. Er wordt niet alleen stilgestaan bij de verwoestende kracht van rampen, er wordt ook een ode gebracht aan de veerkracht en weerbaarheid die een ramp in de mens kan opstuwen. Bekijk HIER een video-trailer over de Maand van de Geschiedenis, die eind oktober in het Rijksmuseum wordt afgesloten met de Nacht van de Geschiedenis. Op 8 oktober is er een Open Dag van Tussen Vecht en Eem Er is onder meer aandacht voor het bloedbad van Naarden in 1572.

Foto van de maand

September 2022

Naar aanleiding van de evenementen ter gelegenheid van de Open Monumentendag in het gerenoveerde Bensdorpcomplex, deze maand een foto van een onderdeel van het fabricageproces zoals dat aan  het begin van de vorige eeuw plaats vond in de Bensdorpfabriek. Misschien heeft een van onze lezers daar wel verhalen over gehoord van iemand die dat nog meegemaakt heeft. Vertel het ons:
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.l  Alvast hartelijk dank voor uw reactie. 

HKB Nieuws

Toegang documentatiecentrum 

Werklieden hebben de laatste hand gelegd aan de vervolmaking van de hellingbaan die toegang geeft tot het documentatiecentrum van de HKB. Er werden loodzware blokken neergelegd van Portugese steen, anderhalve ton per stuk.  Het ziet er mooi uit, maar er is een probleem ontstaan met de toegang naar de vloer van het DC. Die ligt nu een stuk lager!  Onvoorbereide bezoekers dreigen nu een beetje naar beneden te storten. Dit zal ongetwijfeld op een aanvaardbare manier worden opgelost. 
(foto's Jaap van Hassel)

Actueel

Vredesprijs en Vredeswandeling 2022

Vorige week zaterdag werd voor de zesde keer tijdens de internationale Vredesweek in Gooise Meren de Vredesprijs uitgereikt aan hen die een positieve bijdrage hebben geleverd aan het samenleven in de gemeente. Dit jaar ging de prijs naar De Groene Ruijter (De GRRU) en @altijdwerkplaats. De prijs wordt gesymboliseerd in een Vredesboom, die evenals vorig jaar werd geplant in de tuin van de Koptisch Orthodoxe Kerk van St. Verena aan de Ceintuurbaan in Bussum. Voorafgaand kon men deelnemen aan de vredeswandeling, die liep door Bussum-Zuid via het voormalige Bos van Bouvy (nu woonwijk), de vijver bij de Anthoniushof en de Verzetsliedenbuurt weer terug naar de Ceintuurbaan. Nol Verhagen, Klaas Oosterom en Margreet de Broekert, vrijwilligers bij de Historische Kring  gaven uitleg en toelichting over deze locaties.

We hebben 105 gasten en geen leden online