Home
Open Menu

Contactblad Historische Kring Bussum 16/1 (april of mei 2000) pag. 7


Gegevens voor een tentoonstelling

(van de redactie)

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel

Beste lezer.

De Historische Kring Bussum is bezig met de voorbereiding van een tentoonstelling over diverse lokaties in Bussum. Een van deze lokaties is de straat waarin u woont. Onze vraag is: bent u in het bezit van gegevens over uw huis, de vroegere bewoners, waar werd het pand vroeger voor gebruikt? Misschien hebt u foto's van het huis zoals het vroeger was. Kortom, wij zijn bijzonder geïnteresseerd in alles wat u weet of heeft.

Als u het goed vindt dat wij deze gegevens gebruiken voor onze tentoonstelling neem dan a.u.b. contact op met Joke Vos, tel: 693 67 10. Of breng uw gegevens naar de Historische Kring Bussum, Huizenveg 54.

Alvast bedankt voor de moeite.

Contactblad Historische Kring Bussum 16/1 (april of mei 2000) pag. 3-7


Paardensport in Bussum

Martin Heyne

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel
Onderstaande illustraties zijn aanklikbaar voor een vergroting.

Gerelateerde artikelen:
Contactblad Historische Kring Bussum, jaargang 16, nummer 3 (december 2000), pag. 86-91
Contactblad Historische Kring Bussum, jaargang 17, nummer 1 (mei 2001), pag. 18-22
Zie ook het themanummer over renbanen in het Bussums Historisch Tijdschrift, jaargang 24, nummer 2 (augustus 2008)

In een drietal artikelen zal getracht worden om een beeld te schetsen van een aantal vormen van paardensport, zoals die in de afgelopen 120 jaar in Bussum in wedstrijdverband is beoefend en wat te vertellen over de locaties welke hiervoor gebruikt zijn. In de negentiende eeuw, toen de paardensport nog als een elitaire sport gold, hield men de wedstrijden bij voorkeur buiten het dorp, op speciale banen. De oudste baan lag op de Bussummmer hei, de tweede op Cruysbergen. Hierover gaan de twee eerste artikelen. Andere vormen van deze tak van sport waren het concours hippique, korte baan draverijen en het ringsteken, die in het derde artikel zullen behandeld worden.

 

Renbaan op de Bussummer hei

       
 
 Afb. 1: plattegrond van de baan in zijn complete vorm met
hindernissen-parcours.

Door particulier initiatief werd in 1880 met paardensport in Bussum begonnen. Een renbaan was uitgezet aan de voet van de heuvelrug de Lange Heul, op circa een halve kilometer van de Engdijk, waar nu de Randweg loopt. Rond de plaats waar de Doodweg uit Bussum naar het St. Janskerkhof de Oud Crailosche weg uit Hilversum naar Noord Crailo snijdt, kwam een ovale baan van 20 m breed. Deze was 1600 m lang, met rechte stukken van 500 m. De gemeentegrens tussen ons dorp en Hilversum liep toen over diezelfde Oud Crailosche weg, waardoor de oostelijke helft eigenlijk Hilversums was.

Zoals de platte grond (afb. l) laat zien liep er een wisselbaan dwars over het parcours, die het mogelijk maakte om van looprichting te veranderen en zo een langere baan te creëren. Ten behoeve van de jury stonden in de bochten en aan de rechte einden in totaal vier jurytorens, die sterk op een "hoogzit" leken. Het publiek kon plaatsnemen op twee tribunes boven op de Lange Heul. en her en der stonden rond de baan buffetten opgesteld. Een deel van de toeschouwers stond liever rond de baan of zocht een goed plaatsje op het middenterrein, en hadden ook een buffet.

Vlak achter de grote tribune had men een 15 m. diepe waterput gegraven voor het drenken van de paarden, waarvoor aan de voet van de heuvel over een lengte van ca. 60 m. stallen waren gebouwd. Als er wedstrijden waren, moest de Oud Crailosche weg officieel voor alle doorgaand verkeer worden afgesloten.

Op zaterdag 28 augustus 1880 werd de baan geopend met wedrennen die georganiseerd waren door de Harddraverij Vereeniging. Dit was een landelijke vereniging met een bestuur dat bestond uit een college van 7 heren woonachtig in resp. Amsterdam, Wassenaar, Heemstede, Haarlem, Velsen. Barneveld en Dordrecht.

De wedrennen bestonden, zoals het programma vermeldde, uit een zestal verschillende delen:

  1. harddraverij voor inlandsche paarden van zessen klaar gereden voor Hollandsche sjezen, met rijders in nationaal kostuum, over een afstand van 1600 m.
  2. harddraverij voor paarden van alle rassen, gereden voor twee- of vierwielige rijtuigen met rijders in nette kleeding, over een afstand van 2400 m.
  3. harddraverij voor inlandsche paarden. geboren in 1875 of later, gereden onder de man, met berijders in nette kleeding. over een afstand van 1000 m.
  4. harddraverij voor paarden van alle rassen bereden (met zadel) door heeren-liefhebbers, met rijders in jockey-kostuum, H.H. officieren mogen in uniform rijden. Afstand 1600 m.
  5. wedren voor paarden van alle rassen bereden (met zadel) door rijders in jockey-kostuum (militairen mogen in uniform rijden), over een afstand van 1200 m.
  6. wedren met hindernissen voor paarden van alle rassen (met zadel). Rijders in jockey-kostuum (militairen mogen in uniform rijden), over een afstand van 1800 m.

 

Bereikbaarheid

Om het evenement te bezoeken kon je uiteraard vanuit Bussum gaan lopen. Dat was echter een flink eind, want de bebouwing hield in die dagen op bij de Prinsenstraat. Dan kwam je op de Eng waar alleen zandwegen waren.

Gebruikelijk was om een rijtuig te nemen. de Brinklaan af te rijden tot de overweg bij de R.K. begraafplaats, vervolgens een paar honderd meter de Bussummer Grintweg volgen tot een pad, halverwege waar later het terrein van de waterleiding kwam, dat leidde weer het spoor over, waarna dat pad met een grote boog naar de renbaan voerde.

Met name voor mensen die van ver kwamen was de trein een oplossing. De Hollandsche IJzeren Spoorweg Mij. had een speciale halte gemaakt. Die was te vinden ter hoogte van de renbaan waar nu nog een oud spoorhuisje staat. Op de dag van de opening stopte hier en aantal treinen uit beide richtingen. Uit Amsterdam vierstuks om 9.15, 10.15, 11 en 12 uur. Uit Utrecht alleen om l1 uur en uit Amersfoort om 10.30 uur. De Spoorwegen vermeldde daarbij "dat reizigers die aan de Renbaan willen af- en instappen. moeten voorzien zijn, komende uit Amsterdam van plaatskaarten tot Hilversum, komende uit de richting van Utrecht en Amersfoort, van plaatskaarten tot Naarden-Bussum".
Voor de terugreis stopten er in beide richtingen maar één trein en wel om 18.05 u. naar Amsterdam en om 18.10 u. richting Utrecht-Amersfoort. De toegangsprijzen bedroegen f. 1,- voor leden en f. 2,50 voor niet-leden van de organiserende vereniging.

 

      
Afb. 2: op 3 september 1881 bezocht koning Willem III (met bolhoed)
de wedrennen op de hei en liet zich rondleiden door burgemeester
P. Langerhuizen (met hoge hoed). Op de achtergrond de tribunes.
 
   
   

Koninklijk bezoek

Of deze baan frequent gebruikt is, is moeilijk te achterhalen, want de regionale kranten melden er bijzonder weinig over. Waarschijnlijk werden per jaar twee wedstrijddagen gehouden, zo rond de tweede helft van juni en de eerste helft van september.

      
 
Afb. 3 (3 september 1881): de koning en de burgemeester op het
middenterrein bij één der deelnemers. Geheel rechts is een van
de jury-torens te zien.

Niettemin genoot ze ongetwijfeld befaamdheid, want al op 3 september 1881 kwam Z.M. Koning Willem III persoonlijk bij wedstrijden op bezoek. Hiervan zijn een paar foto's bewaard gebleven, die we hierbij weergeven in afb. 2 en 3.

Ook de Amsterdamsche Sportclub organiseerde hier wedstrijden, zoals b.v. op zondag 19 juni 1887.

In 1894 was er wederom koninklijk bezoek. Dit keer waren het Koningin Emma en haar dochtertje Wilhelmina. die op 28 juni van dat jaar de wedrennen per trein kwamen bezoeken (afb. 4). De organiserende Amsterdamsche Sportclub en de Algemeene Harddraverij-vereeniging waren hierbij uiteraard met hun voltallig bestuur aanwezig.

      
Afb. 4: de feestelijk versierde hoofdtribune ter gelegenheid van
het bezoek aan de wedrennen door koningin-regentes Emma en
haar dochter Wilhelmina op 28 juni 1894.
 

Het programma vermeldde bij die gelegenheid: een harddraverij met handicap over 1600 m., een wedren met handicap over 2400 m. en een een harddraverij aangespannen over 1600 m. Vervolgens, toen de koninklijke gasten gearriveerd waren, een hordenren met handicap over 4000 m., een recordharddraverij, aangespannen over 2400 m. en een steeple-chase, met handicap over 5000 m. Tenslotte werd gereden om de militaire sportprijs, een jachtrit over 3600 m. De beide vorstinnen reikten na afloop de door hen uitgeloofde prijzen uit aan de winnaars van de steeple-chase en de militaire jachtrit. In het verslag van die dag lezen we: "Na afscheid genomen te hebben van de Bestuurders, die dit welgeslaagde sportfeest geregeld hadden, keerden Zij per rijtuig naar Soestdijk terug, en weldra kwam er leven en beweging in tal van voertuigen van allerlei aard en vorm, zooals men die bij de wedrennen vereenigd ziet. De menigte spoedde zich naar de halte. en weldra was de heide bij Bussum weder stil en eenzaam als tevoren".

Dit evenement zou, zo bleek later, het einde markeren van deze renbaan. In 1893 was op minder dan 3 km. naar het westen een nieuwe renbaan geopend. Deze trok, doordat ze beter bereikbaar was, wat meer publiek en minder gratis toeschouwers, zoals op de hei mogelijk was. De treinhalte werd in 1895 uit de dienstregeling geschrapt ten gunste van een nieuwe halte aan de Herenstraat bij de Bensdorpfabriek.

Maar nog éénrnaal, jaren later, herleefde de tijd van toen. Bij de Olympische Spelen in Amsterdam in 1928 werd een deel van het ruiterprogramma op het Hilversumse Sportpark afgewerkt. De veelzijdigheidsproeven voor de Military vonden plaats op de Bussummer hei en H.M. Koningin Wilhelmina kwam nogmaals naar hier om dit bij te wonen. Echter, door de wijziging van de gemeentegrens tussen Bussum en Hilversum, waarbij Bussum haar deel van de heide aan Hilversum moest afstaan in ruil voor de Bussummer Eng, was het inmiddels geen Bussumsgrondgebied meer.



Contactblad Historische Kring Bussum 16/1 (april of mei 2000) pag. 2


Voorstelling met glasplaten

(van de redactie)

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel

Op de eerstvolgende contactavond, op donderdagavond 8 juni 2000, zal er een voorstelling worden gegeven waarbij historische glasplaten worden vertoond. Zet deze openbare avond meteen in uw agenda!

Contactblad Historische Kring Bussum 16/1 (april of mei 2000) pag. 2


Kopij voor dit Contactblad

mevr. J.M. Vos-Bogaard

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel

Door het Contactblad dat u nu in handen hebt, is de bodem van de kopijvoorraad in zicht gekomen. Dit betekent dat het Contactblad dat gepland staat voor september 2000 alleen kan uitkomen als er in mei of juni voldoende artikelen bij de redactie binnen komen.

Indien u het lastig vindt om uw herinneringen op papier te zetten, kunt u contact opnemen met de redactie van het Contactblad:
mevr. J.M. Vos-Bogaard
Hamerstraat 106, 1402 PX Bussum
Telefoon: (035) 693 67 10.

Contactblad Historische Kring Bussum 16/1 (april of mei 2000) pag. 2


Terugblik op de jaarvergadering

Joke Vos

Klik hier voor de pdf-versie van dit artikel

Op donderdagavond 23 maart j.1. vond de jaarvergadering van de Historische Kring Bussum plaats. Veel bekende gezichten waren aanwezig op de Huizerweg. De voorzitter mevr. M. Piebes opende de vergadering en heette iedereen welkom. Daarna behandelde de secretaris, de heer E. Droogleever Fortuyn, de correspondentie en las het verslag voor van de vergadering uit 1999. Dit verslag en het verslag van de penningmeester kon de goedkeuring van de aanwezige leden krijgen. De financiële positie van de kring ziet er goed uit en we zijn van plan om een eigen TV/videocombinatie aan te schaffen. De kring beschikt over een aantal video's bijvoorbeeld met oude brandweeropnames, Polygoon journaalbeelden en oude opnames van Bussum, die we bijna nooit kunnen laten zien. We hebben reeds een donatie van f 100,- gekregen voor de aanschaf.

Aftredend dit jaar waren de dames C. de Jong en J. Vos-Bogaard; zij werden door de vergadering herbenoemd en gaan er weer met frisse moed voor u tegenaan. Nadat de voorzitter de plannen voor dit jaar had bekendgemaakt en diverse leden van ons in het zonnetje (bloemetje) had gezet was de pauze. Na de pauze opende de heer G.M. Langemeijer onze tentoonstelling "Verleden en heden van Bussum" door een vlag van onze nieuwste aanwinst af te trekken, namelijk een van de originele wijzerplaten van de oude klok uit het oude gemeentehuis. Onder het genot van een hapje en een drankje bekeken de aanwezigen de tentoonstelling en men was het er over eens dat de werkgroep tentoonstelling wederom een prachtige tentoonstelling had gemaakt. Om 10.30 uur kwam er een einde aan deze gezellige avond. Wij hopen u op onze volgende ledenbijeenkomst (weer) te mogen begroeten.

Actueel

Maand van de Geschiedenis

'Wat een ramp!' Van persoonlijke rampen tot catastrofes die de samenleving ontwrichten: rampen zijn van alle tijden. In een periode waarin pandemieën, oorlogen, bosbranden en overstromingen de kranten en talkshowtafels in hun greep houden staat de maand oktober 2022 in het teken van het thema 'Wat een ramp!'. Er wordt niet alleen stilgestaan bij de verwoestende kracht van rampen, er wordt ook een ode gebracht aan de veerkracht en weerbaarheid die een ramp in de mens kan opstuwen. Bekijk HIER een video-trailer over de Maand van de Geschiedenis, die eind oktober in het Rijksmuseum wordt afgesloten met de Nacht van de Geschiedenis. Op 8 oktober is er een Open Dag van Tussen Vecht en Eem Er is onder meer aandacht voor het bloedbad van Naarden in 1572.

Foto van de maand

September 2022

Naar aanleiding van de evenementen ter gelegenheid van de Open Monumentendag in het gerenoveerde Bensdorpcomplex, deze maand een foto van een onderdeel van het fabricageproces zoals dat aan  het begin van de vorige eeuw plaats vond in de Bensdorpfabriek. Misschien heeft een van onze lezers daar wel verhalen over gehoord van iemand die dat nog meegemaakt heeft. Vertel het ons:
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.l  Alvast hartelijk dank voor uw reactie. 

HKB Nieuws

Toegang documentatiecentrum 

Werklieden hebben de laatste hand gelegd aan de vervolmaking van de hellingbaan die toegang geeft tot het documentatiecentrum van de HKB. Er werden loodzware blokken neergelegd van Portugese steen, anderhalve ton per stuk.  Het ziet er mooi uit, maar er is een probleem ontstaan met de toegang naar de vloer van het DC. Die ligt nu een stuk lager!  Onvoorbereide bezoekers dreigen nu een beetje naar beneden te storten. Dit zal ongetwijfeld op een aanvaardbare manier worden opgelost. 
(foto's Jaap van Hassel)

Actueel

Vredesprijs en Vredeswandeling 2022

Vorige week zaterdag werd voor de zesde keer tijdens de internationale Vredesweek in Gooise Meren de Vredesprijs uitgereikt aan hen die een positieve bijdrage hebben geleverd aan het samenleven in de gemeente. Dit jaar ging de prijs naar De Groene Ruijter (De GRRU) en @altijdwerkplaats. De prijs wordt gesymboliseerd in een Vredesboom, die evenals vorig jaar werd geplant in de tuin van de Koptisch Orthodoxe Kerk van St. Verena aan de Ceintuurbaan in Bussum. Voorafgaand kon men deelnemen aan de vredeswandeling, die liep door Bussum-Zuid via het voormalige Bos van Bouvy (nu woonwijk), de vijver bij de Anthoniushof en de Verzetsliedenbuurt weer terug naar de Ceintuurbaan. Nol Verhagen, Klaas Oosterom en Margreet de Broekert, vrijwilligers bij de Historische Kring  gaven uitleg en toelichting over deze locaties.

We hebben 25 gasten en geen leden online